Meerweg 1 en 2 (1953) BAG 2018: Meerweg 2
kadastrale gemeente Balk, sectie A nummer 286, huis en erf in 1832  
kadastrale gemeente Balk, sectie A nummer 287, huis en erf in 1832  
reëelcohier Gaasterland 1715, Balk, nummer 26, huis  
eigenaren
eiegnaar in 1715: grietenij secretaris Phocaeus Colde
eigenaar in 1721: de old secretaris Colde erven
eigenaar in 1742: grietenij secretaris Dodonaes Pierius Heemstra van Kolde
eigenaar in 1779: weduwe secretaris van Kolde
eigenaar in 1800: Phocaeus Hermanus van Kolde
eigenaar in 1832 OAT: erven Olphert Frederik van Kolde te Wijckel
verkoop in 1844 aan: Frederik Zacharias Renemann te Wijckel
verkoop in 1867 aan: Cornelis Jan van Broekhuizen, geneesheer te Balk
verkoop in 1875 aan: Vereniging voor Christelijk Onderwijs in Balk en Wijckel gevestigd te Balk
verkoop in 1925 aan: Vereniging tot stichting en instandhouding van een lokaal voor Christelijke Belangen te Balk
verkoop in 1974 aan: Nederlands Hervormde Kerkvoogdij te Balk
verkoop in 1999 aan: Ruben Betsema
   
Meerweg 1
2006
kadastrale gegevens

kaart 1832

kadastrale kaart 1832

286 vernummerd in 1855 naar nummer 408
287 vernummerd in 1855 naar nummer 408
408 vernummerd in 1916 naar nummers 929, 930, 931
 
minuutplan 1832 / netteplan 1887
bron: Tresoar
 
Balk A 286 rond 1980
foto 012-030052 Tresoar; R. Terpstra
 

kaart 1913

kadastrale kaart 1913

 
verkopen
 
verkoop verkoop
bron: Leeuwarder Courant van 12 oktober 1866
 
1. = Meerweg 1 en 2 ------------- 2. = van Swinderenstraat 1 3. = Dubbelstraat
  bron: Leeuwarder Courant van 26 september 1998
 
bewoners
huisnummers: 1859 - 1910 Balk 32; 1911 - 1920 Balk 38; 1921- 1930 Balk 36; 1931 - 1953 Balk 38; 1953 - ???? Meerweg 1 (achter)
     
woningregister 1859 - 1869 blad 10; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 408, huisnummer Balk 32
1868 - 1869 Bewaarschool
1868 - 1869 Naai - en Breidschool
1868 - 1869 Bijzondere school voor lager onderwijs
woningregister 1869 - 1879 blad 57; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 408, volgnummer 273 / 260
1869 - 1879 Bewaarschool
1869 - 1879 Naai - en Breidschool
1869 - 1879 Bijzondere school voor lager onderwijs
 
1890 - 1900 Bijzondere lagere School niet genoemd in bevolkingsregister 1879 - 1890
1890 - 1900 Bijzondere lagere School niet genoemd in bevolkingsregister 1890 - 1900
1900 - 1910 Bijzondere lagere School niet genoemd in bevolkingsregister 1900 - 1910
register van huisnummering 1911 - 1920 blad 3; huisnummer Balk 38
1911 - 1920 Bijzondere lagere School
register van huisnummering 1921 - 1930 blad 4; huisnummer Balk 36
1921 - 1926 Christelijke Lagere School
1926 - 1930 Gebouw van Christelijke Belangen
register van huisnummering 1931 - 1939 blad 4; huisnummer Balk 38
1931 - 1939 Gebouw van Christelijke Belangen
     
bewoners
huisnummers: 1812 - 1859 Balk 26; 1859 - 1910 Balk 32; 1910 -1920 Balk 37; 1920- 1930 Balk 35; 1930 - 1953 Balk 37; 1953 - heden Meerweg 2 (voor en gehele pand)
   
reëelkohieren 1715 - 1805
1715 - 1718 secretaris Colde / zelfs; blad 73, nummer 26, huisinge
1721 - 1739 de old secretaris Colde erven / zelfs; blad 102, nummer 26, huisinge
1742 - 1774 secretaris Colde / zelfs; blad 102, nummer 26, huisinge
1775 - 1777 secretaris Colde / zelfs; blad 155, nummer 26, en tuin en stallinge van nummer 18
1779 - 1785 weduwe secretaris Kolde / zelfs; blad 155, nummer 26, en tuin en stallinge van nummer 18
1786 - 1799 weduwe secretaris Kolde / zelfs; blad 156, nummer 26, en tuin en stallinge van nummer 18
1800 - 1804 PH van Kolde, O.F. van Kolde, H. Reneman / PH van Kolde; blad 156, nummer 26
   
speciekohieren 1748 - 1806
1805 Obbe Harmens; blad 46 / volgnummer 19
taxatie van de gebouwen in de gemeente van Balk 1812, huisnummer Balk 26
1812 Olphert Frederik de Kolde
   
volkstelling 1840; huisnummer Balk 26
1840 geen bewoners geteld
woningregister 1849 - 1859 blad 32; huisnummer Balk 26 / 32
1849 - 1859 Johanna ten Bruggenkate, zonder beroep ( * 31 januari 1799 te Almelo)
  Klaaske Kuiper, dienstmeid ( * 3 december 1834 te Leeuwarden)
  Geeske van den Bosch, dienstbode ( * 1830 te Wijckel)
  Cornelis ten Bruggenkate, zonder beroep ( * 20 april 1801 te Almelo)
woningregister 1849 - 1859 blad 33; huisnummer Balk 26a / 32
1849 - 1853 Evert Slot, werkman ( * 1792 te Leeuwarden)
woningregister 1859 - 1869 blad 10; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 408, huisnummer Balk 32
1859 - 1861 Johanna ten Bruggenkate, zonder beroep ( * 31 januari 1799 te Almelo)
1859 - 1863 Arnout Daniël Reneman, dokter in de geneeskunde ( * 19 juli 1827 te Almelo)
1868 - 1869 Jan Es, onderwijzer Bijzondere Lagere School ( * 24 november 1828 te Alkmaar)
woningregister 1869 - 1879 blad 57; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 408, volgnummer 273 / 260
1869 - 1872 Jan Es, onderwijzer Bijzondere Lagere School ( * 24 november 1828 te Alkmaar)
1869 - 1878 Albertje (Ebeltje) Egberts Keizer, dienstmeid ( * 7 (18) december 1852 te Oudega), naar Indyk
1869 - 1878 Anna Gonggrijp, juffrouw van de naaischool ( * 21 februari 1844 te Harlingen), naar Utrecht
1869 - 1869 Imkje Hainja, juffrouw van de bewaarschool, ( * 31 mei 1849 te Harlingen), naar Woudsend.
1872 - 1879 Johannes Baptist Coevoet, onderwijzer Bijzondere Lagere School ( * 30 juli 1848 te Utrecht)
1872 - 1879 Tietje Maria Coevoet
bevolkingsregister 1879 - 1890 blad 94
1879 - 1890 Johannes Baptist Coevoet , onderwijzer Bijzondere Lagere school( * 30 juli 1848 te Utrecht)
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 29; huisnummer Balk 32
1890 -1900 Johannes Baptist Coevoet, onderwijzer Bijzondere Lagere school ( * 30 juli 1848 te Utrecht)
1890 - 189? Henderika Meinsma, onderwijzeres ( * 27 oktober 1870 te Harlingen); kostganger
1891 - 1897 Taeke Theekens, schoonvader ( * 5 april 1817 te Balk)
1891 - 1896 Harmke Visser, schoonmoeder ( * 3 april 1817 te Balk)
1899 - 1899 Tietje Maria Coevoet, zuster ( * 23 maart 1845 te Utrecht)
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 32; huisnummer Balk 32 / 37
1900 - 1910 Johannes Baptist Coevoet, onderwijzer Bijzondere Lagere school ( * 30 juli 1848 te Utrecht); hoofd
register van huisnummering 1911 - 1920 blad 3; huisnummer Balk 37
1911 - 1914 Johannes Baptist Coevoet, onderwijzer Bijzondere Lagere school ( * 30 juli 1848 te Utrecht); hoofd
1914 -1916 Lieuwe Brameijer
1916 - 1918 Harmen Poppes
1918 - 1920 Anne Piersma
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 33, huisnummer Balk 35
1921 - 1922 Anne Piersma, veehandelaar ( * 14 maart 1889 te Balk); hoofd
1922 - 1927 Gerben van Dijk, huisschilder ( * 22 maart 1856 te Balk); hoofd
1922 - 1923 Jan van der Wijk, bankwerker ( * 15 maart 1896 te 't Meer); kostganger
1922 - 1923 Thomas Postma, machinist ( * 2 mei 1901 te Nijkerk); kostganger
1923 - 1924 Jackle Hofstra, machinist ( * 3 april 1905 te Arum); kostganger
1923 - 1924 Johannes Scholte, betonwerker ( * 20 mei 1899 te Luinjeberd); kostganger
1923 - 1924 Lammert Vis, betonwerker ( * 30 juli 1901 te Gersloot); kostganger
1924 - 1924 Jan Boersma, monteur ( * 8 maart 1904 te Joure); kostganger
1924 - 1924 Roelof Dommink, bankwerker ( * 2 april 1899 te Uffelte); kostganger
1924 - 1927 Hendrik de Vries, rijwielhersteller ( * 27 februari 1905 te Terwispel)
1924 - 1925 Minne Smidstra, werkman ( * 16 mei 1902 te Wommels); kostganger
1925 - 1926 Liekele Mulder, veekoopman ( * 28 november 1903 te Wijckel); kostganger
1927 - 1930 Gosse Plantinga, veehouder ( * 2 december 1891 te Harich); hoofd
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 32, huisnummer Balk 37
1931 - 1939 Gosse Plantinga, veehouder ( * 2 december 1891 te Harich); hoofd
 
1940 -1959 familie Marten Lyklema
1959 - 1963? familie Meile Salverda
1963 - 1969? familie Klaas Schotanus
???? - ???? familie van der Zee
  familie Ruben Betsema
     
Vereniging voor Christelijk Onderwijs
 
Op 20 februari 1868 kwamen bij elkaar in het huis van C. J. van Broekhuizen onder voorzitterschap van dominee G. Ringnalda van Woudsend, de volgende Balksters:
Cornelis Jan van Broekhuizen, geneesheer te Balk; Marten Boonstra, schoenmaker te Balk;
Marten Foekes Gorter, bakker te Balk; Jan Roelofs de Vries, koopman te Balk;
Taeke Thaekens, koopman te Balk
Samen met de toen niet aanwezige Marten Siebes Visser, schoenmaker te Balk, wilden ze komen tot de oprichting van een Christelijke School met het doel:
"de bevordering van zodanig onderwijs dat met waardering van alles wat in de nieuwe leermethoden prijzelijk en proefhoudend bevonden is aan Christelijke beginselen geheiligd, bepaaldelijk door een gepast en doelmatig gebruik van Den Bijbel als de onfeilbare oorkonde der openbaring als Vader, Zoon en Heiligen Geest tot zaliging van zondaren".
 
Het eerste schoolgebouw was dit pand aan de Harichsterzijde en werd gehuurd van de medeoprichter C.J. van Broekhuizen.
 
meester Jan Es 1868 - 1872
 
De eerste onderwijzer, tevens hoofd van de school was Jan Es. Daarvoor was hij hoofdonderwijzer aan de Christelijke school te Nieuwerbrug (Zuid Holland). Zijn tractement zou zijn f 600,- per jaar, plus vrij wonen en vrijdom van de eerste drie grondslagen van de Rijskpersonele belasting. Maar wat moest hij daarvoor doen? Eerst z'n zestig kinderen lesgeven, dan toezicht houden op Christelijke bewaarschool en lesgeven aan de juffrouw die daarin werkzaam is tot haar verdere opleiding. Maar ook int hij de schoolgelden en belast met het secretariaat van het bestuur van de school. Dat hij ook zijn eigen school schoon houdt, schijnt toen gewoon geweest te zijn. Maar ook biedt hij zich aan als collectant, dit om door middel van een lijst "Christelijke vrienden en vriendinnen te verzoeken door middel van intekening het behoeftige ouders mogelijk te maken het schoolgeld te betalen voor het zenden hunner kinderen naar de Christelijke School". En "meesters-juffrouw" staat hem terzijde.
Natuurlijk was dit roofbouw en kwamen er klachten: "Als de kinderen de hielen uit de school hebben, heeft de meester er zijn tenen uit!". Er kwam een stemming onder het bestuur, ouders en leden van "voor"en "tegen" meester Es en uiteindelijk volgde er ontslag. Gezien het vele werk erg onbillijk, maar toen was er geen Raad van beroep. De Leeuwarder Courant besteedde in de editie van 14 juli 1871 aandacht aan dit probleem op de Balkster school. Op 5 juni 1872 kwam aan de Balkster periode van meester Es een einde. De geschiedenis vermeldt niet waarheen hij ging. Wel dat zich veel vrienden en begunstigers van de school afkeerden en het leek of het spreekwoord "Haastig ontstaan, haastig vergaan" bewaarheid zou worden.
 
meester Johannes Baptist Coevoet 1872 - 1913
 
Maar zo is het niet gegaan. Het bestuur vond een jong en ijverig plaatsvervanger in Johannes Baptist Coevoet, tot dan hulponderwijzer te Utrecht. Op 1 oktober 1872 komt hij naar Balk. Nu stijgt weer het leerlingenaantal en meester Coevoet krijgt enkele hulpkrachten in dienst, die hij mag belonen met f 25,- respectievelijk f 12,50 per jaar. Zelf zegt hij van deze eerste tijd bij de herdenking van 50-jarig bestaan, dus in 1918: "de eerste ervaring was bittere teleurstelling. De toestand op de school was om wanhopig van te worden. De oudste en verstgevorderde leerlingen konden een deelsommetje maken, maar vlot lezen kon niet één. Met jeugdig elan zette hij zich ervoor, in z'n derde jaar bedroeg het aantal leerlingen reeds 113 en was hij genoodzaakt de zogenaamde "Bel-lancastmethode" toe te passen: de ouderen leerden de jongeren.
 
In 1875 wordt het schoolgebouw aan de Harichsterzijde gekocht van Cornelis Jan van Broekhuizen voor f 3500,- In 1893 begint Doede Bleeker in het naastgelegen pand een koperslagerij. De activiteiten van de koperslager hebben waarschijnlijk geluidoverlast tot gevolg want het bestuur van school gaat in beroep bij de Raad van State. Op 8 februari 1894 werd het beroep behandeld. In mei van datzelfde jaar volgde de uitspraak. Doede Bleeker mocht zijn koper- en blikslagerij oprichten onder twee aanvullende voorwaarden. wat deze zijn geweest wordt niet verteld.
 
Raad van State
bron: Nederalndsche Staatscourant van 2 februari 1894
 
Raad van State Raad van State
bron: Leeuwarder Courant van 9 februari 1894 bron: Leeuwarder Courant van 19 mei 1894
 
schoollokaal
bron: De Standaard van 24 november 1877
 
klassenfoto met meester Coevoet
foto beschikbaar gesteld door Friso Keulen uit Oegstgeest
Deze oudst bekende schoolfoto zal gemaakt zijn rond 1894 met meester Coevoet links achter.
Voor de andere namen zie deze link
 
Het Christelijk onderwijs moest in die tijd zichzelf bekostigen. Er was een zogenaamd suppletiefonds met een aparte commissie die overal in Gaasterland en zelfs daarbuiten met lijsten ging collecteren. Boeren hadden lammeren in de weide, waarvan bij verkoop de opbrengst voor het bestuur was. En op bijna elke ledenvergadering werd bij een tekort gecollecteerd. Pas in 1889 kreeg het door de wet MacKay een subsidie en moest het 1905 worden voor de wet Kuiper, het Rijk de minimumsalarissen van de onderwijzers voor zijn rekening nam. Ondertussen vergleden de jaren. Meester Coevoet kreeg naast zich een onderwijzer en een onderwijzeres. Vierde in 1912 zijn 40-jarig jubleum als hoofd en ging in 1913 met leeftijdsontslag. In de dorps- en schoolgemeenschap nam hij een belangrijke plaats in.
 
meester Willem de Roest 1913 - 1930
 
De opvolger van meester Coevoet was de al in Balk aangestelde onderwijzer Willem de Roest. Eerder was hij onderwijzer in IJmuiden en Scharnegoutum. Het gezin van meester de Roest kwam te wonen in de in december 1913 aangekochte woning aan de Wijckelerdijk, waarnaast in 1925 de nieuwe school is gebouwd. De woning was eerder het onderkomen van de goud- en zilversmederij van de firma Drijfhout en Feike Dooitzen Hoekstra heeft hier zijn eerdere edities van de Balkster Courant gedrukt.
 
In de loop van 1913 wordt serieus nagedacht over de aankoop van grond voor de bouw van een nieuwe school. Diverse partijen zijn benaderd wanneer er weer een stuk grond beschikbaar leek. Zo werd Mr. C.J. Tromp gevraagd of hij grond aan de Harichsterstikke, nu de Wilhelminastraat, beschikbaar wilde stellen. Dat verzoek werd afgewezen. Dhr. Tromp had andere plannen. Later dat jaar is de grond verkocht aan de Woningstichting Gaasterland en werd de eerste sociale woningbouw uitgevoerd in Balk.
 
De Roest De Bolster personeel gevraagd
bron: Balkster Courant van 11 september 1915
 
 
 
De Bolster aangifte leerlingen
bron: Balkster Courant van 13 november 1915 bron: Balkster Courant van 17 juni 1916
 
 
 
Belgen
foto 182-001 foto beschikbaar gesteld door Ruben Betsema
 
Belgen
foto 182-002 foto beschikbaar gesteld door Ruben Betsema
In de Eerste Wereldoorlog lag hier een regiment Belgische soldaten.
Op het bord middenvoor staat "Interneringsdepôt Gaasterland Balk"
 
In 1918 werd het 50-jarig jubileum van de vereniging gevierd. In 1917 werd de grondwet gewijzigd en kon de toenmalige minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, Johannes Theodoor de Visser (1857-1932), de financiële gelijkstelling tussen openbaar en christelijk onderwijs bewerkstelligen. Een Comitée van Actie werd namens de schoolbesturen opgericht (bron: archief De Bolster). Deze gelijkstelling was pas in 1920 volledig.
 
bijzonder lagere school
Een relaas van oud onderwijzer Botte de Boer over het wel en wee op de lagere school aan de Harichsterzijde en de verhuizing naar de Wijckelerdijk. Hij kwam op 9 mei 1921 als 18-jarige jongeman naar Balk om daar les te geven. Het artikel is gepubliceerd in de Balkster Courant ter gelegenheid van de verbouwing van De Bolster in 1973.
Yn de âlde skoalle deel 1, Yn de âlde skoalle deel 2
 
personeel CLS 1921
foto 504-008 archief De Bolster
het onderwijzend personeel in 1921 / 1922 v.l.n.r.
Thewis Bijl, onderwijzer (1921-1923), Botte de Boer, onderwijzer (1921-1925), Gerritje de Roest - de Jager, Christina Elisabeth Wilhelmina Piersma-Ketting, onderwijzeres (19??-1925), Willem de Roest, hoofd van de school (1913-1930).
 
In 1924 volgde de verhuizing naar een nieuw schoolgebouw aan de Wikelerdyk.
 
Lokaal voor Christelijke Belangen
 
lokaal voor Christelijke Belangen
bron: Balkster Courant van 17 januari 1925
 
de grote zaal
foto uit het archief van de gemeente Gaasterlân-Sleat
 
Ben Hur
 
winterlezing
bron: Balkster Courant van 1 januari 1931
 
<<< bron: Balkster Courant van 24 september 1927
 
dorpshuis
bron: brief ter beschikking gesteld door Dick de Jong
Middels bovenstaande brief werd het verenigingsbestuur van het lokaal uitgenodigd namens plaatselijk belang "Balk Vooruit" om mee te denken over het stichten van een dorphuis in Balk.
 
Stichting 1940-1945
bron: brieven ter beschikking gesteld door Dick de Jong
De opbrengsten van het vertonen van de film "De Invasie" in 1947 en de film "Zij, die wij vereren" op 26 april 1948 gingen naar de Stichting 1940-1945. De zaal werd hiervoor belangeloos ter beschikking gesteld.
 
Joh Miedema
bron: brief ter beschikking gesteld door Dick de Jong
Bioscoop- en theaterbedrijf Joh. Miedema uit Sneek verzorgde regelmatig filmvoorstellingen in de grote zaal.
 
Niet alles was toegestaan in het lokaal. Het bestuur liet in januari 1954 de organisatoren van "De Instuif" weten dat kaartspelen in het lokaal taboe is.
bron: brief januari 1954 beschikbaar gesteld door Dick de Jong
 
voorgevel
foto 029-096 beschikbaar gesteld door Wieke Ruiter uit Amersfoort
Straatbeeld uit 1956.
 
Gereformeerde Kerk
reciteerwedstrijd
bron: Balkster Courant van 22 januari 1949
bron: Balkster Courant van 22 januari 1949
 
vogelbeschermingswacht
borduuircursus
bron: Balkster Courant van 12 februari 1949
bron: Balkster Courant van 3 maart 1949
 
Oranje feesten
kijk en proefavond
bron: Balkster Courant van 8 septemer 1956
 
Krtiekoar
bron: Balkster Courant van 20 oktober 1956
bron: Balkster Courant van 15 september 1956
 
Sissi
Sissi
Sissi
bron: Balkster Courant van 27 oktober 1957
 
Regelmatig werden er recepties en feestavonden in het lokaal georganiseerd. Op 23 februari 1957 nam huisarts van den Bijllaardt afscheid van zijn praktijk en patienten in Balk en omliggende dorpen .
 
Lokkal van Chr. Belangen
 
Opnieuw wordt het verenigingsbestuur van het lokaal benaderd door plaatselijk belang "Balk Vooruit" voor overleg over het stichten van een dorpshuis. Het zal nog tot 1965 duren voordat dorpshuis "De Treemter" wordt geopend.
bron: brief van 8 november 1958 ter beschikking gesteld door Dick de Jong
 
Chr Lokaalvereniging
bron: archief De Bolster
nota van 2 mei 1969 voor gebruik van het lokaal door de Christelijke Lagere School
 
straatbeeld Meerweg
De Meerweg in 1977
 
Later onder de naam van "De Triangel" is de zaal in gebruik als sportzaal, veilingzaal, verenigingszaal van de Hervormde gemeente. De zondagsschool kwam hier bijeen. In de tachtiger jaren van de vorige eeuw hield het GAK hier wekelijks zitting voor de werkelozen uit Gaasterland.
 
Triangel
 
Geloogd Antiek en Curiosa Ruben Betsema
 
uithangbord
 
Eén van de specialiteiten van Ruben Betsema is de verkoop van teakhouten meubelen.
bron: Balkster Courant van 30 maart 2006
 
Wonen in Stijl
In het jaar 2010 / 2011 is de voorgevel gerenoveerd. Hierbij is ook de huisstijl gewijzigd.
 
Ruben Betsema
 
Ruben Betsema Ruben Betsema
bron: Balkster Courant van 12 mei 2011
 
4 kids en co
 
Kinderwinkel 4 kids en co heeft tijdelijk onderdak gevonden op de bovenverdieping van Meerweg 2.
Vanaf 3 mei 2015 is de winkel gevestigd op van Swinderenstraat 9 achter boekhandel de Jong
 

 

beginpagina langsdeluts laatste wijziging: 15.06.2018