persoonlijke gegevens van Jan Es,
Jan Es, geboren op 24 november 1828 te Alkmaar, als zoon van Baert Es, schoenmaker, en Ariaantje van Dijk. Overleden op 29 april 1902 aan de Achterstraat 32 te Alkmaar, 73 jaar oud. Onderwijzer te Waarder, Balk, Hoog Keppel.
Op 2 november 1856 getrouwd in de gemeente Alkmaar met:
Johanna Christina Wilhelmina de Jong, geboren op ? te Beverwijk, als dochter van Hendrik de Jong, kleermaker, en Christina Wilhelmina Diederiks. Overleden op 2 maart 1894 te Hummelo en Keppel, 59 jaar oud.
Uit dit huwelijk:
1. Barendina Adriana, geboren op 30 juni 1859 te Waarder. Overleden op 18 december 1859 te Waarder, 5 maanden oud.
2. Hendrik, geboren op 11 december 1861 te Waarder. Overleden op 26 december 1861 te Waarder, 15 dagen oud.
 
 
 
Jan Es kwekeling
bron: Nieuwe bijdragen ter bevordering van het onderwijs en de opvoeding voornamelijk met betrekking tot de Lagere Scholen in het Koninkrijk der Nederlanden in den jare 1845 - google books
 
         
    borgstelling 6 september 1856 bij de aanstelling van Jan Es te Nieuwerbrug.    
         

 

 

Wij ondergeteekenden Jakob Houtsmuller, genees- , heel en verloskundige te Berkhout en Jan Wolzak timmerman te Alkmaar verklaren door dezen op ons genomen te hebben, om ingevallen onze schoonbroeder Jan Es, onderwijzer aan de Bijzondere school der eerste klasse te Nieuwerbrug, ingebreke mogt blijven, te voldoen de op zich genomen uitkering van vijf gulden per week of vijfenzestig gulden per kwartaal voor hem door den aftredende onderwijzer C. van der Wal en die van drie gulden per week of negen en dertig gulden per kwartaal aan diens echtgenoote, indien deze na overlijden van haren echtgenoot mogt leven, te doen, deze uitkeering gezamentlijk als dan op ons te nemen en de daartoe benoodigde gelden beschikbaar te stellen, tot zoolang deze zullen gestorven zijn. En hebben deze borgstelling met onze gewone naamtekening bekrachtigd.

   
         
    met dank aan Jan van der Bas van het streekmuseum Reeuwwijk    
 
         
    Aanstellingsbrief van 1 november 1856 benoeming tot onderwijzer aan de Bijzondere school der 1e klasse te Nieuwerbrug.    
         

 

 

Wij ondergeteekenden Kapelmeesters of Bestuurders van de Bijzondere school der eesrte klasse, staande en gelegen te Nieuwerbrug, gemeente Waarder, benoemen bij dezen, na daartoe van zijne Excelentie van Binnenlandsche Zaken, bij besluit van den 18 den October ?? No 168 uit krachte van het koninklijk besluit van den 13den augustus 1831 (Staatsblad No 27) magtiging verkregen te hebben den persoon J. Es hebbenden den tweede rang tot onderwijzer in genoemde school en wel onder den volgende voorwaarden:

   
    Ten eerste zal genoemde onderwijzer zich verbinden om zich van des morgens 9 tot 12 en des namiddags 1 tot 4 uren in school te doen bevinden.en in den tijd alles aanwenden om den kinderen lezen, schrijven, rekenen en er verder op eene lagere school behoort onderwezen te worden te leeren. Daarenboven zal hij op alles behoorlijk acht geven zoowel in de schooluren als in den speeltijd den leerlingen van 12 tot 1 uur te geven. Verder zal hij zorgdragen dat de kinderen van en naar huis gaan. Ten anderen zal hij zijne leerlingen vrienelijk trachten te behandelen, en zooveel in hen den godsdienstigen aanleg trachten te ontwikkelen.    
    Tot dat einde zal hij bij het begin en einde der schooltijden een gebed of dankzegging doen en de leerlingen der Gerifformeerde Godsdienst de psalmen doen leeren en zingen, dezen des zaterdags voormiddags in het lezen van den Bijbel oefenen en hun in het opzoeken der schrifttuurplaatsen vaardig trachten te maken. Nog zal hij aan deze leerlingen eenmaal in de week uit een geschikt en goed vragenboek een geddelte daarvan op geven van buiten te leren en hun dit op een geschikt uur overhooren.    
    Bij dit alles zal hij zijne leerlingen gewennen beleefd vrienelijk en bescheiden te zijn en zelf zorgdragen dat hij door zijn wandel geene rede tot ergenis of aanstoot geve    
    in bewerking    
         
 
         
    Notulen van de bestuursvergadering van de Bijzondere school te Nieuwerbrug gehouden op 27 maart 1868 waarin Jan Es zijn aanstelling op de Christelijke school in Balk bekend maakt.    
         

 

 

Vergadering gehouden den 27 maart 1868 des avonds 6 ure ten huize van den onderwijzer. Alle leden tegenwoordig behalve den heer C Kok. De meester brengt in het midden dat deze vergadering op zijn verzoek is belegd geworden en het geschied is om de bestuursleden eene  gewichtige mededeeling te doen namelijk dat hij in de maand februari eene beroeping als onderwijzer heeft ontvangen naar Balk en dat hij zich verpligt heeft gevoele deze roeping naar de Christelijke School aldaar te moeten opvolgen, terwijl het tevens bekend maakte dat hij voornemens is zijne betrekking tegen den 1sten juli neder te leggen. De voorzitter verklaart dat met oog op persoonlijke vriendschap, bijna 13 jaren ondervonden, het hem en alle leden alhier tegenwoordig  ?? smarten zal, dat hij naar elders zal henengaan, dat hij hem nochtans echter uit naam van zijne medeleden, met zijne benoeming moet gelukwenschen, hopende dat de Heer hem meer en meer bevestige moge in het besluit dat hij met het ook op deze school  als ook met oog op zich zelven gemeend heeft onder op zien tot den Heer te moeten nemen.
Na menig vriendelijk woord over deze zoo gewichtige zaak te hebben gewisseld wordt nog met algemeene stemmen besloten, en aan den secretaris opgedragen, om aan den vivepresident een beleefd schrijven te richten, behelzende, dat daar wij gehoord hebben , dat hij zijne kinderen naar de openbare school te Waarder zendt, hij nogtans verzocht wordt daarop terug te komen, opdat wij anders verplicht zouden zijn, zoo hij zijne kinderen derwaarts bleef zenden, om een ander in zijne plaats te benoemen.
Geene werkzaamheden meer aan de orde zijnde wordt den vergadering door den onderwijzer met dankzegging gesloten.

Geteekend G. Brunt.

   
         
 
onderwijzer te Balk

 

         
    Jan Es woonde in Balk van 11 juni 1868 tot 25 september 1872 in Balk en werkte bij de    
    Vereniging voor Christelijk Onderwijs te Balk en Wijckel, gevestigd te Balk.    
         

 

 

Jan Es was de eerste onderwijzer en tevens hoofd van de School met de Bijbel in Balk. Vanaf 11 juni 1868 staan hij en zijn vrouw ingeschreven in het bevolingsregister van de gemeente Gaasterland. Zij woonden in het voorhuis van het schoolgebouw dat stond aan de Harichsterzijde in Balk tegenover de raadhuisbrug. Daarvoor was hij hoofdonderwijzer aan de Christelijke school te Nieuwerbrug (Zuid Holland). Zijn tractement zou zijn f 600,- per jaar, plus vrij wonen en vrijdom van de eerste drie grondslagen van de Rijskpersonele belasting. Maar wat moest hij daarvoor doen? Eerst z'n zestig kinderen lesgeven, dan toezicht houden op Christelijke bewaarschool en lesgeven aan de juffrouw die daarin werkzaam is tot haar verdere opleiding. Maar ook int hij de schoolgelden en belast met het secretariaat van het bestuur van de school. Dat hij ook zijn eigen school schoon houdt, schijnt toen gewoon geweest te zijn. Maar ook biedt hij zich aan als collectant, dit om door middel van een lijst "Christelijke vrienden en vriendinnen te verzoeken door middel van intekening het behoeftige ouders mogelijk te maken het schoolgeld te betalen voor het zenden hunner kinderen naar de Christelijke School". En "meesters-juffrouw" staat hem terzijde.

   
    Natuurlijk was dit roofbouw en kwamen er klachten: "Als de kinderen de hielen uit de school hebben, heeft de meester er zijn tenen uit!". Er kwam een stemming onder het bestuur, ouders en leden van "voor"en "tegen" meester Es en uiteindelijk volgde er ontslag. Gezien het vele werk erg onbillijk, maar toen was er geen Raad van beroep. De Leeuwarder Courant besteedde in de editie van 14 juli 1871 aandacht aan dit probleem op de Balkster school. Op 5 juni 1872 kwam aan de Balkster periode van meester Es een einde. Op 25 september 1872 vertrekt hij naar Hoog Keppel.    
    bron: jubileumkrant 125 jaar Vereniging voor Christelijk Onderwijs te Balk 1993    
         
 
woonadressen familie Jan Es
periode adres bron
1855 - 1868 Korte Waarder 92 bevolkingsregister Waarder, 1850-1861, inventaris 441 folio 136
1868 - 1869 Meerweg 2 woningregister 1859 - 1869 blad 10; kad. gem. Balk sectie A nr. 408, huisnr. Balk 32
1869 - 1872 Meerweg 2 woningregister 1869 - 1879 blad 57; huisnummer Balk 32
1872 - ???? Hoog Keppel bevolkingsregister Hummelo en Keppel, Hoog Keppel 1870-1880 register 20 blad 10
  Hoog Keppel bevolkingsregister Hummelo en Keppel, Hoog Keppel 1880-1890 register 25 blad 59
  Hoog Keppel bevolkingsregister Hummelo en Keppel, Hoog Keppel 1890-1900 register 30 blad 59
    kaart gemeente Waarder 1868
    kaart gemeente Hummelo en Keppel
     

 

beginpagina langsdeluts laatste wijziging: 30/09/18