van Swinderenstraat 45-48
kadastrale gemeente Balk, sectie A, nr 249, huis en erf in 1832
kadastrale gemeente Balk, sectie A, nr 249a, huis en erf in 1832
eigenaren
verkoop in ???? aan: Arjen Pieters Cramer, mr. schoenmaker te Balk
eigenaar in 1804: Arjen Pieters
verkoop in 1810 aan: Hidde Jacobs Koornstra,
eigenaar in 1832 OAT: Hidde Jacobs Koornstra, mr. slager te Balk
verkoop in 1851 aan: Cornelis Jan van Broekhuizen, geneesheer te Balk
verkoop in 1862 aan: Frederik Zacharias Reneman, predikant te Harich
verkoop in 1872 aan: Maria Jacoba Iddekinge echtgenote van Frederik Zacharias Reneman
verkoop in 1875 aan: Otte Cornelis Bouwstra, winkelier te Harich
verkoop in 1883 aan: Jouke Sibbeles Haarsma, timmerman te Balk
verkoop in 1895 aan: Tjitse van den Bosch schipper te Balk (A 625)
verkoop in 1919 aan: Jan Smit werkman te Balk en Hendrik de Jager koopman te Balk (A 746)
verkoop in 1919 aan: Jouke Sloterdijk bakker te Balk ( A 746 gedeelte)
verkoop in 1919 aan: Albert Strampel visser te Wijckel (A 746 gedeelte)
verkoop in 1919 aan: Jakob Groenewoud barbier te Balk (A 746)
verkoop in 1936 aan: Manus Mous, rijwielhandel te Balk
   

van swinderenstraat 45

Mous tweewielers 2006
 
Balk A 744; A 981 Balk A 745; A 980
verkoop in 1919 aan: Thijs Kuiper koopman te Balk en Tjebbe Durks van der Molen koopman te Balk    
verkoop in 1919 aan: Jouke Sloterdijk bakker te Balk (A 744 gedeelte) en Johannes Haringsma werkman te Balk (A 744 gedeelte) verkoop in 1919 aan: Jouke Sloterdijk bakker te Balk (A 745 gedeelte)
Dit deel werd gebruikt voor de opslag van kaas door Johannes Haringsma. Horlogemaker Jan Jongstra begint hier in 1951 met het repareren van horloges en uurwerken. Na ongeveer 7 weken verhuist hij naar de Raadhuisstraat. Later was het de werkplaats van Manus Mous.   Dit deel is nog lang bewoond geweest door verschillende gezinnen.
kadastrale gegevens

kaart 1832

kadastrale kaart 1832

249 hernummerd in 1853 naar nummers 390, 391 en 392
249a hernummerd in 1853 naar nummers 390, 391 en 392
390, 391 en 392 samengevoegd in 1885 naar nummer 625
625 gesplitst in 1901 naar nummers 744,745,746
744 hernummerd in 1920 naar nummers 980 en 981
745 hernummerd in 1920 naar nummer 980
746 hernummerd in 1920 naar nummer 979
 
minuutplan 1832 / netteplan 1887
bron: Tresoar
Balk A 249
het pand 1845

kaart 1913

kadastrale kaart 1913

verkopen
 
Overdracht van het pand op 1 april 1810 (grasmaand) tussen Arjen Pieters Cramer en Hidde Jacobs. Opmerkelijk hierin is de benoeming van de brede steeg tussen panden van Swinderenstraat 45 en 50 als Lijnbaansteeg.
bron: GAA V3, folio 146 uit het rechterlijk archief beschikbaar gesteld door Andries Koornstra
 
Harichsterzijde
bron: Leeuwarder Courant van 7 februari 1851
 
Harichsterzijde
bron: Leeuwarder Courant van 18 december 1874
 
verkoop
bron: Leeuwarder Courant van 15 juli 1895
 
Mous tweewielers  
Op de foto de steeg tussen nummer 45 en 50 met links de bakkerij van Sloterdijk. Het hoge deel rechts het pakhuis (A 745) achter het woon-winkelpand (A 746) van Manus Mous met deels er onder een éénkamerwoning bestaande uit een gang met aan het einde een keukentje en aangrenzend een woonkamer met bedsteden. Geheel achter rechts het kaaspakhuis (A 744) van Johannes Haringsma, later de werkplaats van Manus Mous.
 
 
 
foto beschikbaar gesteld door Herman Mous
 
bewoners
huisnummers: 1812 - 1859 Balk 60; 1859 - 1910 Balk 68; 1910 - 1930 Balk 81; 1930 - 1953 Balk 84; 1953 - heden van Swinderenstraat 45
   
reëelkohieren 1715 - 1805
  eigenaar / bruiker
1792 - Jakle Jans Poppes / Geert Jacobs en Koert Beerents weduwe; blad 162, nummer 58
1793 - 1795 Jakle Jans Poppes / Crijn Eppinga en Koert Beerents weduwe; blad 162, nummer 58
1797 - 1804 Arjen Pieters; blad 162, nummer 58
speciekohieren 1748 - 1806
1805 Arjen Pieters; Jacob Obbes (2de post) gealimiteerd; blad 50 / volgnummer 51
taxatie van de gebouwen in de gemeente van Balk 1812, huisnummer Balk 60
1812 Willem Dillings, volgnummer 60
1812 Teunis Ydes Beekhof, volgennummer 60
1812 Hidde Jacobs, Boucher = slager, volgnummer 87
volkstelling 1840; huisnummer Balk 60
1840 Hidde Jacobs Koornstra, politiedienaar
 
1840 Klaas Piers Jongsma, werkman
woningregister 1849 - 1859 blad 78; huisnummer Balk 60 / 68
1849 - 1850 Akke Willems de Wilde, zonder beroep ( * 1786 te Harich)
1849 - 185? Jelle Koorenstra, ( * 1823 te Balk)
18?? - 1853 Klaas Pelsma, schoenmaker ( * 1804 te Nijemirdum)
  Fokke Roelofsma, ( * 1786 te Balk)
185? - 1854 Frederik Johannes Gijsen (Geyzen), touwslager ( * 1811 te 's Gravenhage)
1854 - 1859 Petrus Johannes Eilers (Eylers), schoenmaker ( * 7 mei 1810 te Noordwolde)
  Johannes Meijer, schoenmaker ( * 3 september 1811 te Leeuwarden)
woningregister 1859 - 1869 blad 25; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 392, huisnummer Balk 68
1859 - 1864 Petrus Johannes Eilers (Eylers), schoenmaker ( * 7 mei 1810 te Noordwolde)
1860 - 1862 Jacob Scheltinga, schoenmakersknecht
1862 - 1863 Johannes Potma,
1863 - 1864 Hendrik vd Vleugel,
1864 - 1864 Tysse Vlonk,
1864 - 1864 Tjalling Smeeking,
1864 - 1869 Marten Siebes Visser,
woningregister 1869 - 1879 blad 49; kadastrale gemeente Balk sectie A 392, volgnummer 227 / 214
1869 - 1880 Marten Siebes Visser, schoenmaker
bevolkingsregister 1880 - 1890 blad 90; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 392
1880 - 1884 Marten Siebes Visser, schoenmaker
1884 - 188? Froukje Alberts Wierda, wed. Marten Visser
1881 - 1885 Johannes van der Zee, commencaal
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 67; huisnummer Balk 68
1890 - 1895 Jouke Sibbeles Haarsma, timmerman ( * 24 april 1851 te Mirns en bakhuizen); hoofd
1895 - 1900 Tjidze van den Bosch, winkelier ( * 26 januari 1866 te Balk); hoofd
1896 - 1900 Jan de Groot, machinist ( * 7 april 1875 te Workum)
1897 - 1899 Johanna Wijbenga, dienstmeid ( * 1 oktober 1887 te IJlst)
1899 - 1899 Sjoerd Feenstra, schippersknecht ( * 11 september 1861 te Hindeloopen)
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 75; huisnummer Balk 68 / 81
1900 - 1904 Tjidze van den Bosch, winkelier ( * 26 januari 1866 te Balk); hoofd
1905 - 1910 Johannes Hettinga, koperslagerswinkelier ( * 7 december 1872 te Balk); hoofd
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 5; huisnummer Balk 81
1910 - 1919 Johannes Hettinga
1919 - 1920 Albert Strampel
1920 - 1920 Jan Karemaker
huisnummerregister 1920 - 1930 blad 8; huisnummer Balk 80
1920 - 192? barbierwinkel J Reekers
192? - 1930 winkel Jakob Groenewoud
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 75; huisnummer Balk 81
1920 - 1922 Jan Karemaker, touwslager ( * 14 juli 1881 te Enkhuizen); hoofd
1923 - 1928 Jan Reekers, barbier ( * 12 juli 1901 te Balk); hoofd
1929 - 1929 Aukje Huisman, weduwe Jan Groenewoud ( * 1 december 1898 te Balk); hoofd
1929 - 1930 Jakob Groenewoud, winkelier ( * 6 juni 1895 te Balk); hoofd
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 75; huisnummer Balk 84
1930 - 1935 Jakob Groenewoud, winkelier ( * 6 juni 1895 te Balk); hoofd
1935 - 1938 Manus Mous, rijwielhersteller ( * 28 september 1906 te Balk); hoofd
 
1938 - heden familie Mous
     
bewoners
huisnummers: 1910 - 1953 Balk 82; 1953-???? van Swinderenstraat 46
     
1890 - 1900   niet genoemd in register
1900 - 1910   niet genoemd in register
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 5; huisnummer Balk 82
1910 - 1920 bergplaats
huisnummerregister 1920 - 1930 blad 8; huisnummer Balk 82
1920 - 1930 bergplaats
     
bewoners
huisnummers: 1812 - 1859 Balk 60; 1859 - 1910 Balk 69; 1910 - 1930 Balk 83; 1930 - 1953 Balk 86; 1953-???? van Swinderenstraat 47
   
volkstelling 1840; huisnummer Balk 60a
1840 Klaas Piers Jongsma, werkman
woningregister 1849 - 1859 blad 79; huisnummer Balk 60 / 69
1849 - 185? Klaas Piers Jongsma, werkman ( * 1803 te Mirns)
185? - 1859 Jan Kornelis Hoekstra, werkman
woningregister 1859 - 1869 blad 25; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 391, huisnummer Balk 69
1859 - 1869 Jan Kornelis Hoekstra, werkman
woningregister 1869 - 1879 blad 48; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 391, volgnummer. 226 / 213
1869 - 1880 Jan Kornelis Hoekstra, landarbeider
bevolkingsregister 1880 - 1890 blad 89; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 391
1880 -1885 Jan Pieters Hoekstra, arbeider
1885 - 188? Elisabeth Dijkstra, weduwe Jan Pieters Hoekstra
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 386; huisnummer Balk 69
1898 - 1900 Hilbert de Vries, ? ( * 22 oktober 1846 te Oudega HON); hoofd
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 76; huisnummer Balk 69 / 83
1900 - 190? Ids Valk, arbeider ( * 17 juni 1855 te Koudum)
190? - 1903 Johannes van der Wal, arbeider ( * 2 oktober 1861 te Oudega HON); hoofd
1903 - 1904 Enne Wolthuizen, arbeider ( * 5 maart 1870 te Nijega HON); hoofd
1904 - 190? Pieter Weerman, schoenmaker ( * 16 maart 1882 te Joure); hoofd
190? - 1906 Yke G. de Jong, arbeider ( * 25 mei 1846 te Sondel); hoofd
1906 - 1910 Johannes de Vries, arbeider ( * 9 september 1880 te Harich); hoofd
1906 - 1910 Jacobus Mandemaker, schipper en koopman ( * 11 juni 1865 te Heerenveen); hoofd
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 5; huisnummer Balk 83
1910 - 1919 Jacobus Mandemaker
1919 - 1920 Arend Sikkes
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 80; huisnummer Balk 83
1920 - 1923 Arend Sikkes, zonder beroep ( * 18 mei 1853 te Mirns en Bakhuizen); hoofd
1923 - 1924 Jan Herresma, bootsman ( * 28 januari 1892 te Hemelum); hoofd
1924 - 1927 Douwe Rekers, koopman ( * 10 februari 1872 te Balk)
1927 - 1929 Jouke Hoekstra, melkcontroleur ( * 2 december 1906 te Harich)
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 76; huisnummer Balk 86
1933 - 1934 Pietertje van der Woude, zonder beroep ( * 11 november 1890 te Scharnegoutum); hoofd
1934 - 1935 Sake de Vries, houthakker ( * 11 september 1857 te Balk); hoofd
1936 - 1939 Hoite Schaap, veehouder ( * 16 mei 1894 te Harich); hoofd
 
     
bewoners
huisnummers: 1812 - 1859 Balk 60; 1859 - 1910 Balk 70; 1910 - 1930 Balk 84; 1930 - 1953 Balk 87; 1953 - ???? van Swinderenstraat 48
   
woningregister 1849 - 1859 geen bladzijde voor huisnummer 60 / 70
   
woningregister 1859 - 1869 blad 26; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 390, huisnummer Balk 70
1859 - 1861 Yge Siegers Lyklema
1859 - 1861 Jantje Westerbaan,
  Jol Jacobs van der Veer, wed. Fokel Planting
  Marten J Hoekstra,
  Pieter Jans Hoekstra,
woningregister 1869 - 1879 blad 48; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 390, volgnummer 225 / 212
1869 - 1880 Pieter Jans Hoekstra, boscharbeider
bevolkingsregister 1880 - 1890 blad 89; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 390
1880 - 188? Frans van der Steeg, tuinman
188? - 1890 Tjibbe Bandstra,
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad ??; huisnummer Balk 70
  geen bewoners
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 77; huisnummer Balk 70 / 84
1900 - 1900 Gerrit van der Hoff, stuurman ( * 15 april 1857 te IJlst); hoofd
1902 - 190? Jacob Everaarts, machinist ( * 17 oktober 1871 te Leeuwarden); hoofd
190? - 190? Durk Jansma, koperslager ( * 19 juli 1865 te Balk); hoofd
190? - 1906 Tjidze van den Bosch, koemelker ( * 26 januari 1866 te Balk); hoofd
1906 - 1910 Johannes Haringsma, vrachtrijder ( * 12 juli 1883 te Harich); hoofd
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 5; huisnummer Balk 84
1910 - 1920 Johannes Haringsma
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 81; huisnummer Balk 84
1921 - 1922 Johannes Haringsma, los werkman ( * 12 juli 1883 te Harich); hoofd
1922 - 1924 Pieter Broersma, arbeider ( * 28 februari 1891 te Hichtum); hoofd
1924 - 1925 Pieter de Vries, autobusondernemer ( * 3 augustus 1900 te Surhuisterveen); hoofd
1925 - 1930 Ynte Hylkema, arbeider ( * 11 oktober 1885 te Harich); hoofd
1930 - 1930 Bouwe Fokkens, arbeider ( * 11 mei 1879 te Tjerkgaast); hoofd
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 77; huisnummer Balk 87
1931 - 1933 Bouwe Fokkens, los arbeider ( * 11 mei 1879 te Tjerkgaast)
     
timmerman Jouke Sibbeles Haarsma
 
Jouke Sibbeles Haarsma
bron: Leeuwarder Courant van 19 mei 1878
 
barbier Jacob Groenewoud
 
Jacob Groenewoud
bron: Leeuwarder Courant van 23 september 1919
 
Jakob Jans Groenewoud begint in 1919 in dit pand aan de Harichsterzijde een kapperszaak. Naast het knippen worden er sigaren, parfumerieën, naaimachines en orgels verkocht. Uiterst links op onderstaande foto de winkel met in de deuropening de vrouw van Jakob Groenewoud, Romkje Groenewoud - Kroeze
Harichsterzijde
prentbriefkaart 500-028 collectie Johan Groenewoud
De kaart is uitgegeven door Jakob Groenewoud
 
Jacob Groenewoud
bron: Balkster Courant 1925
Tijdens de verbouwing van boekhandel de Jong op van Swindeenstraat 9 in 2015 zijn een groot aantal kranten achter het behang gevonden. Deze advertentie komt daaruit.
 
Jakob Groenewoud Jakob Groenewoud
bron: Balkster Courant van 4 april 1928 bron: Balkster Courant van 17 november 1928
 
Jacob Groenewoud
bron: programmaboekje volksfeesten te Balk september 1930
 
Jacob Groenewoud
jacob Groenewoud
Jacob Groenewoud
jacob Groenewoud
bron: Balkster Courant van 5 maart 1932
 
Jakob Groenewoud
bron: Balkster Courant van 24 februari 1934
 
In 1936 koopt Jakob Groenewoud een pand verderop in de winkelstraat alwaar de familie Groenewoud tot 1967 zou blijven wonen.
 
Mous tweewielers
 
Jozef Mous begon voor zichzelf nadat hij op 1 januari 1919 eervol ontslag had gekregen als machinist bij de Volharding te Balk. Dit was aan de Wilhelminastraat in de woningen van de woningbouwvereniging Gaasterland. In 1923 koopt hij een stuk grond aan de Wilhelminastraat waar hij een huis op laat bouwen met rijwielhandel en reparatie-werkplaats. Zijn zoon Manus hielp hem daarbij eenhandje en leerde al snel de fijne kneepjes van het vak. In 1930 begon Manus Mous voor zichzelf in een pand aan de Harichsterzijde. Hij was de 7e fietsenmaker in het dorp; de anderen waren Wagenmakers, vd Heide, Haantjes, Pelsma, Reekers en zijn vader Jozef. Wilhelminastraat
  het pand in de Wilhelminastraat
 
Zoals in die tijd gebruikelijk had men naast de fietsen-business er nog een of ander handeltje bij, want alleen van de reparaties en verkoop kon de schoorsteen niet blijven roken. Hij begon met het uitventen van melk dat tot 1952 heeft geduurd, daarbij geholpen door 'lange Pieter'. Manus Mous was wel genoodzaakt om voor extra inkomsten te zorgen, want in zijn gezin met 11 kinderen waren er heel wat monden te vullen. Het plakken van een band kostte toen nog 20 cent en de verkoop van een batterij of fietslampje leverde 15 cent op.
Herman Mous is bij zijn vader in april 1951 in de zaak gekomen. In 1969 nam hij de zaak helemaal over. Manus Mous ging zich vanaf die tijd in het bijzonder bezig houden met de verhuur van fietsen. Door het toerisme in deze regio een sterk groeiende tak in de fietsen-business. Rond 1985 had Mous tweewielers zo'n 300 fietsen verspreid over diverse campings in Gaasterland in de verhuur.
Mous tweewielers
Manus Mous in de deuropening van de winkel
 
Manus Mous
bron: programmaboekje muziek- en zangconcours te Balk op 16 augustus 1950
 
Manus Mous
bron: programmaboekje muziek- en zangconcours te Balk op 16 augustus 1950
 
Mous tweewielers  
Vanaf 1989 werkt Herman Mous jr. mee in de zaak, met ingang van 1992 in een vennootschap onder firma. Vanaf januari 2000 is Herman Mous sr. geheel uit de zaak gestapt en gaat zoon Herman verder als éénmanszaak.
 
Het pand is meermalen opgeknapt. In 1969 is de achter de woning gelegen bebouwing geheel gesloopt om plaats te maken voor de huidige werkplaats en lood. In 1977 is een grote verbouwing uitgevoerd, waarbij de winkel met voorgevel zijn gewijzigd.
logo
bewerkte tekst uit het jubileumboek van de WHI uit 1986 geschreven door M. Hendriks
foto's beschikbaar gesteld door Herman Mous
 
Manus Mous
bron: Balkster Courant van 12 november 1960
 
achtergevel Mous tweewieleirs
het pand aan de achterzijde in december 2007
 
verbouwing Mous Tweewielers
In het voorjaar van 2008 is het pand grondig verbouwd. De winkel is vergroot en het dak is geheel doorgetrokken naar de achtergevel van de werkplaats en opslagruimte. Op 3 april 2008 is de winkel feestelijk heropend.
foto's gemaakt door Johan Groenewoud
opening Mous tweewielers
De "fietszaken" van de Fa. Haantjes zijn volgens de advertentie geplaatst in de Balkster Courant van 27 maart 2008 overgedragen aan Mous Tweewielers.
 

 

beginpagina langsdeluts laatste wijziging: 29 juli 2017