van Swinderenstraat 58

kadastrale gemeente Balk, sectie A nummer 240, huis en erf

eigenaren
eigenaar in 1804: Tjerk en Tjits Jaans
verkoop in 1805 aan: Otte Jans de Jong, schipper, koopman te Balk
verkoop in 1828 aan: Hendrik Lippes van der Veer, timmerman te Balk
eigenaar in 1832 OAT: Hendrik Lippes van der Veer, timmerman te Balk
verkoop in 1860 aan: Machiel Siebes Visser, timmerman te Balk
verkoop in 1867 aan: Johannes Klazes van Hout, timmerman te Balk en Jelle Tjeerds Meinesz, houthandelaar te Balk
verkoop in 1881 aan: Johannes Klazes van Hout, timmerman te Balk
verkoop in 1909 aan: Wybren Jacobs Klijnsma, koopman te Balk
verkoop in 1919 aan: Johannes Jans Groenewoud, kruidenier te Balk
bij boedelscheiding in 1967 aan: Jelle Groenewoud, kruidenier te Balk
verkoop in 1977 aan: Friesland Bank
  2012 >>>
   
terStal
kadastrale gegevens

kaart 1832

kadastrale kaart 1832

240 ongewijzigd tot heden
 
 
minuutplan 1832 / netteplan 1887
bron: Tresoar
 
 
 
1910 voorgevel
 
De voorgevel volgens een tekening uit 1910
 

kaart 1913

kadastrale kaart 1913

verkopen
 
verkoop Van swinderenstraat 58
bron: Leeuwarder Courant van 16 maart 1805
klik op de afbeelding voor een groter exemplaar
 
verkoop
bron: Leeuwarder Courant van 9 december 1859
 
Omschrijving van het pand in de koopacte van 23 juni 1860 voor notaris Gerryt Zandstra te Balk:
Eene burgerhuizinge met voorkamertje, voorhuis, kamer, keuken, waschhok, twee kelders, regenwaterbak en pomp, voorts een overdekte steeg, groote timmerschuur voorzien van een sterken zaadzolder met bleekveld en erf staande en gelegen te Balk, aldaar plaatselijk gequoteerd met nummer 78, bekend ten kadaster der gemeente Balk sectie A nummmer 240, huis en erf groot twee roeden en tachtig ellen.
 
Omschrijving van het pand in de provisionele toewijzing van 13 december 1909 voor notaris Johannes Hieronimus Noordenbos te Balk:
Eene huizinge met verfwinkel, woning bleeken en erf, aan de Harichsterzijde te Balk; bekend ten kadaster gemeente Balk, sectie A, nommer 240, huis en erf, voor twee are tachtig centiare. De steeg te noordoosten is waarschijnlijk gedeeltelijk massaal met den naastlegers. De stekken zijn massaal in onderhoud met de naastlegers. De toonbank in en de schutting, waarmede een kamertje van den winkel wordt afgeschoten, de gasleiding en de waterton en de kippenhokken met rennen op het achtererf behooren aan de huurders en worden van den koop uitgesloten.
 
Omschrijving van het pand in de provisionele toewijzing van 4 april 1919 voor notaris Johannes Hieronimus Noordenbos te Balk:
Eene winkelhuizinge, met hok, erf en verder toebehooren, aan de Harichsterzijde te Balk.
 
verbouwingen
 
In 1910 laat Wybren Klijnsma het pand verbouwen, bewoond door J.H. Dijkstra, uitvoeren door timmerman Halbe Doele uit Balk. De werkzaamheden waren:
Het versmallen van de voordeuren, met het aanbrengen van stijlen, pilasters, voetstukken, consoles etc.; het aanbrengen van borden en uitstalplanken in de winkel, het plaatsen van 2 kozijnen met glazen deuren tussen winkel en kamer, het vernieuwen van het schoorsteen kanaal, het maken van een beschoten dak boven kamer en winkel, het vernieuwen van de trap naar de zolder, het aanbrengen van nieuwe dakgoten.
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 23 februari 1910
 
Na het overlijden van de bewoonster van het achterhuis, Sjoerdje Zandstra, in 1915 wordt het zadeldak van dat deel vervangen door een mansarde dak door timmerman Bouwman.
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 7 september 1915
 
In 1960 worden er twee slaapkamers met dakkapel gemaakt in het voorste deel van het pand.
tekeningen: verdieping
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 9 december 1960
 
De winkel wordt in 1963 in oppervlak verdubbeld; uitgevoerd door aannemer B.P. Boersma uit Balk. De bedieningszaak wordt nu een zelfsbediening.
tekeningen: plattegrond
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 1 april 1963
 
Door de ontsluiting van de van Swinderenstraat aan de achterzijde is het mogelijk om in 1967 de winkel om te vergroten. De familie Groenewoud gaat boven de winkel wonen en de bevoorrading kan achterom via de aangelegde straat. Deze weg was het begin van het jaren later aangelegde plan Welgelegen. Van de oude voorgevel blijft niet veel meer over dan de dakkapel. Een aluminium pui vervangt de traditionele indeling, waarbij ook de deur links in de gevel en de daarachter gelegen gang verdwijnt en bij de winkel wordt getrokken. Bouwbedrijf B.P. Boersma verbouwt de winkel en bouwbedrijf E. van der Veer maakt de woning op de verdieping.
tekening: plattegrond, gevels
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 7 november 1967
 
In 1971 is het achterhuis, waar tot die tijd Harmina Groenewoud-van der Schuit had gewoond, verbouwd tot pakhuis door de toenmalige huurder de familie Witteveen.
 
In 1981 volgt de laatste ingrijpende verbouwing in opdracht van de familie Reinsma. De achtertuin maakt plaats voor het pakhuis en het oppervlak van het gehele pand wordt winkel.
 
Ontwikkeling van de plattegrond van het pand in de loop van de tijd: 1940, 1963, 1967, 1971, 1981
 
bewoners
voorste deel
huisnummers: 1812 - 1859 Balk 68; 1859 - 1910 Balk 78; 1910 - 1920 Balk 98; 1921 - 1930 Balk 99; 1931 - 1953 Balk 101; 1953 - heden van Swinderenstraat 58
   
reëelkohieren 1715 - 1805
  eigenaar / bruiker
1792 - 1798 Jaan Beerents erven / zelfs; blad 163, nummer 66
1798 - 1804 Tjerk en Tjits Jaans / zelfs; blad 163, nummer 66
  Tjerk Janes overleden op 8 januari 1805 / Tjisk Janes overleden 24 maart 1805
speciekohieren 1748 - 1806
1799 erven Jaan Berends (overleden 2 april 1767); blad 51 / volgnummer 58
1800 - 1804 erven Jaan Berends; blad 51 / volgnummer 58
1805 Kerst Jacobs (2de post) en Mattius Tiggelaar; blad 51 / volgnummer 58
taxatie van de gebouwen in de gemeente van Balk 1812, huisnummer Balk 68
1812 Otte Jans de Jong, volgnummer 110, pakhuis
1812 Tjeerd Lolkes, boulanger = bakker, volgnummer 129
 
1812 - 1815 Tjeerd Lolkes Postmus, mr bakker
1826 Bauke Wybrandus Feenstra, zilversmid ( * 23 november 1761 te Franeker) overleden 1826 op nr. Balk 68
1827 Barbara de Haas, wed. B.W. Feenstra ( * 14 mei 1759 te Harlingen) overleden 1827 op nr. Balk 68
volkstelling 1840; huisnummer Balk 68
1840 Hendrik Lippes van der Veer, timmerman ( * 1 oktober 1791 te Sloten)
woningregister 1849 - 1859 blad 91; huisnummer Balk 68 / 78
1849 - 1859 Hendrik Lippes van der Veer, timmerman ( * 1 oktober 1791 te Sloten)
185? - 185? Grardus Eppenga, timmerknegt ( * 1827 te Leeuwarden)
1858 - 1858 Binne van der Sluis, klerk ( * 19 augustus 1837 te Gorredijk)
1859 - 1859 Hille Johannes Brinksma, arbeider ( * 1832 te Idskenhuizen)
woningregister 1859 - 1869 blad 29; huisnummer Balk 78
1859 - 1860 Hendrik Lippes van der Veer, timmerman ( * 1 oktober 1791 te Sloten)
1860 - 1869 Machiel Siebes Visser, timmerman ( * 1 december 1824 te Sloten)
1862 - 1867 Sigefridus IJlstra, ? ( * 27 augustus 1840 te Sneek)
woningregister 1869 - 1879 blad 46; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 240, volgnummer 211 / 198
1869 - 1879 Jacob Hanzes Dijkstra, winkelier ( * 13 november 1844 te Balk)
bevolkingsregister 1880 - 1890 blad 52; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 240
1879 - 1890 Jacob Hanzes Dijkstra, huisverwer ( * 13 november 1844 te Balk)
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 79; huisnummer Balk 78
1890 - 1900 Jacob Hanzes Dijkstra, verwer ( * 13 november 1844 te Balk)
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 88; huisnummer Balk 78 / 98
1900 - 1910 Jacob Hanzes Dijkstra, verwer ( * 13 november 1844 te Balk)
1900 - 1909 Betze Betzema, schoonbroeder, schippersknecht ( * 13 juni 1844 te Balk)
1901 - 190? Dieuwke van der Kooij, schoondochter ( * 4 mei 1878 te Koudum)
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 6; huisnummer Balk 98
1910 - 1910 Wybren Jacobs Klijnsma
1917 - 1919 Jan Groenewoud
1919 - 1920 Johannes Groenewoud
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 95; huisnummer Balk 99
1921 - 1930 Johannes Groenewoud, winkelier ( * 29 april 1890 te Balk)
1926 - 1927 Yke Doornspleet, dienstbode ( * 4 augustus 1906 te Ruigahuizen)
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 89; huisnummer Balk 101
1931 - 1939 Johannes Groenewoud, winkelier ( * 29 april 1890 te Balk)
 
1939 - 1957 Johannes Groenewoud
1957 - 1969 Jelle Groenewoud
1969 - 1970 familie Witteveen
1970 - 1985 familie Reinsma
1985 - 2011 Bentex
2011 - heden Ter Stal
     
bewoners
achterste deel
huisnummers: 1890 - 1910 Balk 78a; 1910 - 1920 Balk 99; 1921 - 1930 Balk 99a; 1931 - 1953 Balk 102; 1953 - heden van Swinderenstraat 58
   
woningregister 1869 - 1879 blad 46; kadastrale gemeente Balk sectie A nummer 240, volgnummer 210 / 197
1869 - 1879 Michiel Siebe Visser, timmerman ( * 1 oktober 1791 te Sloten); hoofd
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 80; huisnummer Balk 78a
1890 - 1890 Sietse Arends, olieslagersknecht ( * 8 oktober 1861 te Balk)
1890 - 1891 Frans van der Steeg, werkman ( * 10 februari 1850 te Kollum)
1891 - 1892 Jouke Reins Haringsma, schippersknecht ( * 8 februari 1844 te Balk)
1892 - 1894 Teunis Betzema, ( * 15 oktober 1833 te Balk )
1894 - 1895 Eibert Rinzes Hoekstra, klerk (6 juni 1859 te Balk )
1895 - 1900 Douwe Arema, stuurman ( * 4 april 1868 te Heeg )
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 89; huisnummer Balk 78a / vervallen
1900 - 1910 Janneke Piersma, ( * 8 jul;i 1839 te Balk)
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 90; huisnummer Balk 78b / 99
1900 - 1904 Douwe Arema, stuurman ( * 4 april 1868 te Heeg )
1904 - 190? Hendrik Huisman, koopman ( * 18 maart 1863 te Balk)
190? - 1910 Pier Durks Piersma, koopman ( * 1 maart 1848 te Balk)
huisnummerregister 1910 - 1920 blad 6; huisnummer 99
1910 - 1915 Sjoerdje Zandstra , weduwe Jouke Reins Haringsma ( * 3 april 1842 te Woudsend )
1915 - 1920 onbewoond
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad 388; huisnummer Balk 99a
1926 - 1930 Jelle van der Schuit, zonder beroep ( * 5 maart 1857 te Balk)
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 90; huisnummer Balk 102
1930 - 1932 Jelle van der Schuit, zonder beroep ( * 5 maart 1857 te Balk)
1932 - 1938 Antje Haga, weduwe Jelle van der Schuit, zonder beroep ( * 3 december 1867 te Balk)
 
1957 - 1967 Johannes Groenewoud, winkelier ( * 29 april 1890 te Balk)
1967 - 1969 Hermina van der Schuit, weduwe Johannes Groenewoud ( * 17 juni 1892 te Balk)
     
kruidenier Wybren Jacobs Klijnsma
 
Wybren Klijnsma
archief gemeente Gaasterland ingekomen stukken 167-124
 

kruidenier Johannes Groenewoud

 
logo Johannes Groenewoud
 
voorgevel
foto eigen collectie
De winkel rond 1950 met adres Balk 101
 
Johannes Groenewoud
Johannes Groenewoud
bron: Leeuwarder Courant van 21 september 1921
bron: Leeuwarder Courant van 15 november 1921
 
advertentie AR blad
advertentie in het ARP verkiezingblad afdeling Gaasterland van 1939
Sinterklaas advertentie
 
 
 
 
 
Sinterklaasadvertentie datering en blad onbekend
 

Végé Levensmiddelenbedrijf

 
kijk- en proefavond
bron: Balkster Courant van 15 september 1956
 
reorganisatie winkel
bron: Balkster Courant van 10 januari 1959
 
logo Vege J Groenewoud
In 1958 neemt Jelle Groenewoud de zaak over van zijn vader Johannes Groenewoud.
 
voorgevel
Jelle Groenewoud
foto 103-009
Jelle Groenewoud op de brommer in de Harichsterstikke
 
<<< de voorgevel in 1957
 
De dubbele toegangsdeuren van de winkel zijn verdwenen. De Végé was de inkooporganisatie.
 
Vege
bron: Balkster Courant van 4 mei 1957
 
vader en zoon Groenewoud
Johannes Groenewoud
Johannes Groenewoud en Jelle Groenewoud achter de toonbank
 
Johannes Groenewoud vult een papieren zak met Verkade koekjes >>>
 
 
bron: archief De Bolster
 
VEGE J Groenewoud
bron: Balkster Courant 22 augustus 1959 lichtweekbijlage
 
 
Jelle Groenewoud, derde van links, volgde in 1948 de kruideniersopleiding aan de Kruideniersvakschool te Utrecht
 
kruideniersopleiding
 
kruideniersvakschool
 
Kruideniersvakschool
Kruideniersvakschool
Gezicht op de openbare lagere school Minkade 6 te Utrecht, vanaf de overzijde van de Minstroom.
Gezicht op de Openbare Lagere School Abstederdijk 142 te Utrecht. De school is op 6 januari 1903 in gebruik genomen en het schoolgebouw is in ca. 1980 gesloopt.
Kruideniersvakschool

Interieur van de Kruideniersvakschool (Minkade 6) te Utrecht: praktijklokaal.

 
 
De Spar
 
De Spar
bron: Balkster Courant van 9 januari 1960
 
In januari 1960 wordt Végé >>>>>> SPAR
 
Spar is opgericht door dhr. Adriaan van Well in Zoetermeer Zegwaart in 1932. Samen met 16 van zijn afnemers besloten zij onder het motto "Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig" tot een nauwere samenwerking. Hiermee was DESPAR geboren.
 
Sparavond
bron: Balkster Courant van 27 februari 1960
 
winkelmeisje gevraagd
bron: Balkster Courant van 27 februari 1960
 
Jelle Groenewoud De Spar
bron: Balkster Courant van 27 augustus 1960
 
J Groenewoud
J Groenewoud
bron: Balkster Courant van 3 september 1960
bron: Balkster Courant van 3 juni 1961
 
De Spar
bron: Balkster Courant van 12 november 1960
 
Spar lucifers
Spar lucifers
 
vakantie
bron: Balkster Courant van 1 september 1962
 
nette jongen gevraagd SPAR spaarzegels
bron: Balkster Courant van 13 april 1963
bron: Balkster Courant van 13 april 1963
 
vakantie
bron: Balkster Courant van 25 mei 1963
 
heropening Sparwinkel
bron: Balkster Courant van 8 juni 1963
 
interieur in 1963
Het interieur van de winkel na de verbouwing van 1963. De prijzen van de artikelen zijn te vinden aan de voorzijde van de plank.
Bij de verbouwing in 1963 is het winkeloppervlak verdubbeld. De feestelijke opening was op donderdag 13 juni 1963
 
heropening Spar winkel
winkelmeisje
bron: Balkster Courant van 15 juni 1963
bron: Balkster Courant van 15 juni 1963
 
Groenewoud
bron: Balkster Courant van 30 mei 1964
 
Groenewoud
Groenewoud
bron: Balkster Courant van 9 januari 1965
bron: Balkster Courant van 22 mei 1965
 
Groenewoud
bron: Balkster Courant van 16 oktober 1965
 
logo
bron: archief De Bolster
 
Groenewoud
bron: Balkster Courant van 9 juli 1966
 
 
De firma T. Bottema uit Oldeboorn verzorgde de bevoorrading van de Sparwinkels in het noorden.
 
logo Bottema
 
Spar
bron: Balkster Courant van 18 maart 1967
 
Groenewoud
bron: Balkster Courant van 13 mei 1967
 
 
tijdelijk
In 1967 is de winkel vergroot door de naastliggende gang bij de winkel te trekken. De gang gaf toegang tot de achter de winkel aanwezige woonruimtes. Bij de verbouwing kon deze toegang verplaatst worden naar de achterzijde, omdat de gemeente hier een ontsluitingsweg (De Binge) had aangelegd. Deze weg was het begin van het jaren later aangelegde plan Welgelegen.
 
Tijdens de verbouwing was de winkel tijdelijk ondergebracht in het toen al bouwvallige pand van Swinderenstraat 24 Hier is later de doorbraak gemaakt naar het F.D. Hoekstraplein.
bron: Balkster Courant van 4 november 1967 >>>
 
opening Spar zelfbediening
bron: Balkster Courant van 9 december 1967
 
Op 13 december 1967 wordt de winkel geopend door dhr. Miedema van de grossier de Fa Bottema uit Oldeboorn.
 
interieur interieur interieur
     
interieur interieur interieur
     
v.l.n.r. mevr. de Boer, Hittie Groenewoud, mevr. Groenhof, mevr. van Dijk, Jelle Groenewoud, Johan Groenewoud >>> buren
     
Balkster Courant van december 1967
 
Flinstones  
1968 lucifersdoosjes met verschillende Flinstones afbeeldingen  
klik op de afbeelding voor alle 25  
 
Na het plotselinge overlijden van Jelle Groenewoud in 1969 heeft de familie Witteveen afkomstig uit de Noordoostpolder de winkel overgenomen. Deze werd gehuurd via de inkooporganisatie de Spar. De familie Reinsma, oorspronkelijk uit Nijemirdum, kwam in 1970 in de zaak.
 
bron: Balkster Courant van 22 maart 1969
 
kruidenier Witteveen
 
Witteveen
bron: lichtweekkrant 1970
 
kruidenier Reinsma
 
Reinsma
bron: Balkster Courant van 21 november 1970
 
opening vernieuwde Sparwinkel
bron: Balkster Courant van 31 maart 1973
 
In 1981 is het pand grondig verbouwd en vergroot. De gehele begane grond is nu winkel geworden.
straatbeeld achtergevel bouw pakhuis
straatbeeld voor 1981 achtergevel voor 1981 tijdens de verbouwing
     
verbouwing achtergevel
in het pand neuwe achtergevel vlak voor de opening
     
voorgevel opening opening
 
de feestelijke opening was op 21 mei 1981; uitnodiging deel 1, deel 2
 
 
 
 
 
familie Reinsma en personeel
v.l.n.r. Karin, Rein Reinsma, Nel Reinsma, Ittie de Vries
foto uit jubileumboek 60 jaar WHI in 1986
 
Begin 1985 neemt de familie Reinsma een supermarkt in Bakkeveen over en daardoor verdwijnt de Spar uit het straatbeeld in Balk.
familie Reinsma spar
bron: Balkster Courant van 21 februari 1985
 
In 2007 bestond De Spar 75 jaar. Ter gelegenheid hiervan is een boek uitgegeven.
 
Bentex
 
2006 Bentex In mei 1985 was de opening van het 17e filiaal van het textiel- en kledingconcern Bentex.
 
Uit de Zuid Friesland van 14 mei 1985:
 
LEMMER/BALK - Bentex, het textiel- en kledingconcern van de heer Ben Eggenoor, opent gemiddeld twee nieuwe filialen per jaar. Acht jaar geleden was de start met een winkel in een oude kerk in Franeker. Vorige week werd het 17e filiaal geopend. Deze is te vinden aan de Van Swinderenstraat, de winkelstraat aan de Luts in Balk. Geen officiële opening. Gewoon de deuren open en de klanten laten profiteren van het grote assortiment en de lage prijzen was het devies in Balk en zo is het bij alle Bentex-zaken.
 
Begin 2005 leek het erop dat het filiaal dicht zou gaan. Het Bentex concern kampte met een miljoenenschuld. Uiteindelijk zijn 37 van de 45 winkels na een doorstart weer opengegaan. Zo ook het filiaal in Balk.
<<< 2006
 
Bentex
bron: Balkster Courant van 27 januari 2005
 
terStal
 
Bentex wordt terStal
In 2005 zijn de na de afslankoperatie resterende 40 Bentex filialen overgenomen door het terStal concern. Deze bleven eerst onder de naam Bentex doorgaan. De naam terStal verscheen op de gevel in 2011.
 
terStal
 

 

beginpagina langsdeluts laatste wijziging: 18 september 2017