van Swinderenstraat 58, Balk nr 145 (in 1832)

kadastrale gemeente Balk, sectie A nummer 240, huis en erf

Balk A 240 Bentex

eigenaren
verkoop in ???? aan: Otte Jans de Jong, schipper, koopman te Balk
verkoop in 1828 aan: Hendrik Lippes van der Veer, timmerman te Balk
verkoop in 1860 aan: Machiel Siebes Visser, timmerman te Balk
verkoop in 1867 aan: Johannes Klazes van Hout, timmerman te Balk en Jelle Tjeerds Meinesz, houthandelaar te Balk
verkoop in 1881 aan: Johannes Klazes van Hout, timmerman te Balk
verkoop in 1909 aan: Wybren Jacobs Klijnsma, koopman te Balk
verkoop in 1919 aan: Johannes Jans Groenewoud, kruidenier te Balk
bij boedelscheiding in 1967 aan: Jelle Groenewoud, kruidenier te Balk
verkoop in 1977 aan: Friesland Bank
   
 
2006 >>>

bewoners
huisnummering: (1830) - (1839) Balk 68; (1859) - (1869) Balk 78; (1911) - ???? Balk 98; ???? - 1953 Balk 101; 1953 - heden van Swinderenstraat 58
huisnummering: (1830) - (1839) Balk 68; (1859) - (1869) Balk 78; (1911) - ???? Balk 99; ???? - 1953 Balk 102; 1953 - heden van Swinderenstraat 58
voorste deel
achterste deel
????-1910 J.H. Dijkstra ????-1910 P.D Piersma
1910-1919 Wybren Jacobs Klijnsma ????-1915 Sjoerdje Zandstra (wed. Jouke Haringsma)
1919-1969 familie Groenewoud 1915-???? pakhuis
1969-197? familie Witteveen 1957-1969 Johannes Groenewoud
197?-1985 familie Reinsma    
1985-heden Bentex    

kaart 1832

kadastrale kaart 1832

kadastrale gegevens

kaart 1913

kadastrale kaart 1913

240 ongewijzigd tot heden

 

 

 

1910 voorgevel

De voorgevel volgens een tekening uit 1910

 
verkoop
bron: Leeuwarder Courant van 9 december 1859
 

Omschrijving van het pand in de koopacte van 23 juni 1860 voor notaris Gerryt Zandstra te Balk:

Eene burgerhuizinge met voorkamertje, voorhuis, kamer, keuken, waschhok, twee kelders, regenwaterbak en pomp, voorts een overdekte steeg, groote timmerschuur voorzien van een sterken zaadzolder met bleekveld en erf staande en gelegen te balk, aldaar plaatselijk gequoteerd met nummer 78, bekend ten kadaster der gemeente Balk sectie A nummmer 240, huis en erf groot twee roeden en tachtig ellen.

Omschrijving van het pand in de provisionele toewijzing van 13 december 1909 voor notaris Johannes Hieronimus Noordenbos te Balk:

Eene huizinge met verfwinkel, woning bleeken en erf, aan de Harichsterzijde te Balk; bekend ten kadaster gemeente Balk, sectie A, nommer 240, huis en erf, voor twee are tachtig centiare. De steeg te noordoosten is waarschijnlijk gedeeltelijk massaal met den naastlegers. De stekken zijn massaal in onderhoud met de naastlegers. De toonbank in en de schutting, waarmede een kamertje van den winkel wordt afgeschoten, de gasleiding en de waterton en de kippenhokken met rennen op het achtererf behooren aan de huurders en worden van den koop uitgesloten.

Omschrijving van het pand in de provisionele toewijzing van 4 april 1919 voor notaris Johannes Hieronimus Noordenbos te Balk: Eene winkelhuizinge, met hok, erf en verder toebehooren, aan de Harichsterzijde te Balk.

 
In 1910 laat Wybren Klijnsma een verbouw van het pand, bewoond door J.H. Dijkstra, uitvoeren door timmerman Halbe Doele uit Balk. De werkzaamheden waren:
Het versmallen van de voordeuren, met het aanbrengen van stijlen, pilasters, voetstukken, consoles etc.; het aanbrengen van borden en uitstalplanken in de winkel, het plaatsen van 2 kozijnen met glazen deuren tussen winkel en kamer, het vernieuwen van het schoorsteen kanaal, het maken van een beschoten dak boven kamer en winkel, het vernieuwen van de trap naar de zolder, het aanbrengen van nieuwe dakgoten.
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 23 februari 1910
 
Na het overlijden van de bewoonster van het achterhuis, Sjoerdje Zandstra, in 1915 wordt het zadeldak van dat deel vervangen door een mansarde dak door timmerman Bouwman.
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 7 september 1915
 
In 1960 worden er twee slaapkamers met dakkapel gemaakt in het voortste deel van het pand.
tekeningen: verdieping
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 9 december 1960
 
De winkel wordt in 1963 in oppervlak verdubbeld uitgevoerd door aannemer B.P. Boersma uit Balk. De bedieningszaak wordt nu een zelfsbediening.
tekeningen: plattegrond
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 1 april 1963
 
Door de ontsluiting van de van Swinderenstraat aan de achterzijde is het mogelijk om in 1967 de winkel om te bouwen. De familie Groenewoud gaat boven de winkel wonen en de bevoorrading kan achterom via de aangelegde straat. Deze weg was het begin van het jaren later aangelegde plan Welgelegen. Van de oude voorgevel blijft niet veel meer over dan de dakkapel. Een aluminium pui vervangt de traditionele indeling, waarbij ook de deur links in de gevel en de daarachter gelegen gang verdwijnt en bij de winkel wordt getrokken. Bouwbedrijf B.P. Boersma verbouwt de winkel en bouwbedrijf E. van der Veer maakt de woning op de verdieping.
tekening: plattegrond, gevels
bron: bouwvergunning verleend door de gemeente Gaasterland op 7 november 1967
 
In 1971 is het achterhuis, waar tot die tijd Hermina Groenewoud-van der Schuit had gewoond, verbouwd tot pakhuis door de toenmalige huurder de familie Witteveen.
In 1981 volgt de laatste ingrijpende verbouwing in opdracht van de familie Reinsma. De achtertuin maakt plaats voor het pakhuis en het oppervlak van het gehele pand wordt winkel.
 
Ontwikkeling van de plattegrond van het pand in de loop van de tijd: 1940, 1963, 1967, 1971, 1981
 

kruidenier Johannes Groenewoud

 
logo Johannes Groenewoud
 
voorgevel
 
Johannes Groenewoud
Johannes Groenewoud
bron: Leeuwarder Courant van 21 september 1921
bron: Leeuwarder Courant van 15 november 1921
 
advertentie AR blad
advertentie in het ARP verkiezingblad afdeling Gaasterland van 1939
Sinterklaas advertentie
 
 
 
 
 
Sinterklaasadvertentie datering en blad onbekend
 

Végé Levensmiddelenbedrijf

 
logo Vege J Groenewoud
 
In 1958 neemt Jelle Groenewoud de zaak over van zijn vader Johannes Groenewoud.
 
voorgevel
 
Jelle Groenewoud
foto 103-009
Jelle Groenewoud op de brommer in de Harichsterstikke
 
<<< de voorgevel in 1957
 
De dubbele toegangsdeuren van de winkel zijn verdwenen. De Végé was de inkooporganisatie.
 
Vege
bron: Balkster Courant van 4 mei 1957
 
vader en zoon Groenewoud
Johannes Groenewoud
Johannes Groenewoud en Jelle Groenewoud achter de toonbank
 
Johannes Groenewoud vult een papieren zak met Verkade koekjes >>>
 
 
bron: archief De Bolster
 
 
Jelle Groenewoud, derde van links, volgde in 1948 de kruideniersopleiding aan de Kruideniersvakschool te Utrecht
 
kruideniersopleiding
 
kruideniersvakschool
 
Kruideniersvakschool
Kruideniersvakschool
Gezicht op de openbare lagere school Minkade 6 te Utrecht, vanaf de overzijde van de Minstroom.
Gezicht op de Openbare Lagere School Abstederdijk 142 te Utrecht. De school is op 6 januari 1903 in gebruik genomen en het schoolgebouw is in ca. 1980 gesloopt.
Kruideniersvakschool

Interieur van de Kruideniersvakschool (Minkade 6) te Utrecht: praktijklokaal.

 
 

De Spar
 
logo
 

Bij de verbouwing in 1963 is het winkeloppervlak verdubbeld. Men sloot zich aan bij de inkooporganisatie de SPAR

De feestelijke opening was op donderdag 13 juni 1963
 

Spar is opgericht door dhr. Adriaan van Well in Zoetermeer Zegwaart in 1932. Samen met 16 van zijn afnemers besloten zij onder het motto "Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig" tot een nauwere samenwerking. Hiermee was DESPAR geboren.

 
bron: archief De Bolster
 
Spar lucifers
Spar lucifers
 
interieur in 1963
Het interieur van de winkel na de verbouwing van 1963. De prijzen van de artikelen zijn te vinden aan de voorzijde van de plank.
 
 
De firma T. Bottema uit Oldeboorn verzorgde de bevoorrading van de Sparwinkels in het noorden.
 
logo Bottema
 
Spar
bron: Balkster Courant van 18 maart 1967
 
In 1967 is de winkel vergroot door de naastliggende gang bij de winkel te trekken. De gang gaf toegang tot de achter de winkel aanwezige woonruimtes. Bij de verbouwing kon deze toegang verplaatst worden naar de achterzijde, omdat de gemeente hier een ontsluitingsweg (De Binge) had aangelegd. Deze weg was het begin van het jaren later aangelegde plan Welgelegen.
Tijdens de verbouwing was de winkel tijdelijk ondergebracht in het toen al bouwvallige pand van Swinderenstraat 24 Hier is later de doorbraak gemaakt naar het F.D. Hoekstraplein.
 
Op 13 december 1967 wordt de winkel geopend door dhr. Miedema van de grossier de Fa Bottema uit Oldeboorn.
 
interieur
 
interieur
interieur
 
interieur
interieur
 
interieur
buren
 
v.l.n.r. mevr. de Boer, Hittie Groenewoud, mevr. Groenhof, mevr. van Dijk, Jelle Groenewoud, Johan Groenewoud
 
 
Flinstones
 
1968 lucifersdoosjes met verschillende Flinstones afbeeldingen
 
klik op de afbeelding voor alle 25
 
 
Na het plotselinge overlijden van Jelle Groenewoud in 1969 heeft de familie Witteveen afkomstig uit de Noordoostpolder de winkel overgenomen. Deze werd gehuurd via de inkooporganisatie de Spar. De familie Reinsma, oorspronkelijk uit Nijemirdum, kwam in 197? in de zaak.
In 1981 is het pand grondig verbouwd en vergroot. De gehele begane grond is nu winkel geworden.
 
straatbeeld
achtergevel
straatbeeld voor de verbouwing van 1981
achtergevel voor de verbouwing van 1981
 
bouw pakhuis
verbouwing
 
de feestelijke opening was op 21 mei 1981; uitnodiging deel 1, deel 2
 
voorgevel
opening
 
opening
 
 
familie Reinsma en personeel
v.l.n.r. Karin, Rein Reinsma, Nel Reinsma, Ittie de Vries
foto uit jubileumboek 60 jaar WHI in 1986
 
Begin 1985 neemt de familie Reinsma een supermarkt in Bakkeveen over en daardoor verdwijnt de Spar uit het straatbeeld in Balk.
familie Reinsma spar
bron: Balkster Courant van 21 februari 1985
 
In 2007 bestond De Spar 75 jaar. Ter gelegenheid hiervan is een boek uitgegeven.

In mei 1985 was de opening van het 17e filiaal van het textiel- en kledingconcern Bentex.
2006 Bentex

Uit de Zuid Friesland van 14 mei 1985:

LEMMER/BALK - Bentex, het textiel- en kledingconcern van de heer Ben Eggenoor, opent gemiddeld twee nieuwe filialen per jaar. Acht jaar geleden was de start met een winkel in een oude kerk in Franeker. Vorige week werd het 17e filiaal geopend. Deze is te vinden aan de Van Swinderenstraat, de winkelstraat aan de Luts in Balk. Geen officiële opening. Gewoon de deuren open en de klanten laten profiteren van het grote assortiment en de lage prijzen was het devies in Balk en zo is het bij alle Bentex-zaken.

Begin 2005 leek het erop dat het filiaal dicht zou gaan. Het Bentex concern kampte met een miljoenenschuld. Uiteindelijk zijn 37 van de 45 winkels na een doorstart weer opengegaan. Zo ook het filiaal in Balk.

 

<<< 2006

beginpagina

laatste wijziging: 20 juni 2010

van Swinderenstraat