Lorbuorren 3 / Idske Poppes Sathe
 
Lorbuorren
foto 120-066 gemaakt door Bram de Smit
Aan de Lorbuorren 3 stond zeker al vanaf het begin van de achttiende eeuw een boerderij. De boerderij was eerst van grietman Regnerus Annaeus Lyklama van Wijckel. In 1751 verkocht de grietman de boerderij aan de broers Idske en Jan Poppes en de schoonvader van Idske: Petrus de Blij. Zij verpachtten de boerderij niet, maar gebruikten hem zelf. In 1791 overleed Petrus de Blij. De boerderij kwam toen op naam te staan van Idske Poppes en zijn kinderen Neeltje en Poppe en een oomzegger, Jackle Poppes. In 1811 liet Poppe Idskes Poppes op deze plek een nieuw boerderij bouwen: Idske Poppes Sathe.
bron: fan Klif en Gaast nummer 14, juni 2013 Idske Poppes Sathe
 
Lorbuorren
Een luchtfoto gemaakt in 1958 met op de voorgrond de drie boerderijen aan de huidige Lorbuorren, rechts de boerderij te bereiken via de huidige Wilhelminastraat. Op de achtergrond de lintbebouwing langs de Luts in Balk, de uitbreiding met de mr. C.J. Trompstraat achter de Dubbelstraat links boven en rechts de uitbreiding achter de Harichsterstikke (Wilhelminastraat) met onder andere de Julianastraat.
v.l.n.r. : Lorbuorren 4 / Lorbuorren 3 / Lorbuorren 1 en 2 / Wilhelminastraat 76
Lorbuorren is in 1953 de officiéle straatnaam geworden van deze buurt. De naam komt al in 1718 voor op oude kaarten en is vernoemd naar een zekere "Lor" die daar gewoond heeft. Deze van oorsprong Friese naam wordt nu niet meer gebruikt.
Schotanuskaart Lorbuorren
Schotanuskaart uit 1718, bron: Tresoar
Eekhoff atlas 1849-1859
 
bezittingen Poppe Idskes Poppes
bron: www.hisgis.nl
Het digitale minuutplan uit 1832 gecombineerd met de TMK (Topografische Militaire Kaart) uit 1864 geeft een beeld van de bezittingen van boterkoper Poppe Idskes Poppes in 1832. De gele percelen waren in eigendom van Poppe Idskes Poppes. Het rood omkaderde perceel naast de L van Lorreburen is de Idske Poppes Sathe aan de Lorbuorren in Harich.
kadastrale perceelsnummers in 1832:
kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 323 huis en erf / kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 322 tuin
Minuutplan van 1832 van dit deel van Lorbuorren. De middelste boerderij is Idske Poppes Sate kadastraal bekend als kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 323. De bovenste boerderij is jarenlang in gebruik geweest door de familie Smink (H 319 in 1832, H 792 in 1887) en de onderste boerderij ( H 329 in 1832, H 794 in 1887) door de familie de Jong.
minuutplan 1832 / netteplan 1887
 
een aantal eigenaren van Idske Poppes Sathe aan de Lorbuorren te Harich:
grietman Regnerus Annaeus Lyklama van Wijckel eigenaar tot 1751 / Petrus de Blij / Jan Poppes
Idske Poppes (1724-1808) / Poppe Idskes Poppes (1763-1837) / Idske Poppes Poppes (1791-1863)
 
reeelkohier Harich volgnummer 2
bron: archief gemeente Gaasterlân-Sleat rëelkohieren Gaasterland 1801 blad 118 volgnr. 2 Harich, toegang 104
eigenaren in 1801 volgens het reëelkohier: Idske Poppes (1724-1808), zijn kinderen: Poppe en Neeltje Idskes, Poppe en Jakle Jans, Meindert en Hans Ygrams, Bauke Pieters , Anne en Wigle Annes.
 
Idske Poppes was eigenaar/gebruiker van de kop-hals-romp boerderij met opkamer, anno 1811, te Lorbuorren onder Harich. (groot ca 120 pondematen). Deze boerderij werd naar hem aangeduid als de "Idske Poppes Sathe". In de woonkamer bevinden zich een vijftal tegeltableaus die voorstellingen te zien geven van het boeren- en boterkoperbedrijf. Waarop onder andere het merk van zijn familie, dat ook in het familie wapen van de familie Poppes is te vinden.
 
Idske Poppes Sathe
tegeltableau met de boerderij op Lorbuorren
 
boterton schepen
bron: Fries Scheepvaartmuseum te Sneek bron: Fries Scheepvaartmuseum te Sneek

Tableau. 6x4 tegels. Voorstelling in blauw-wit van botervaten, een koe, een botergoot en het huismerk van Idske Jans Poppes te Balk. De voorstelling is geplaatst in een geschilderd kader van rocailles, bloemen en een kroon.

Tableau. 6x4 tegels. Voorstelling in blauw-wit van een boterschip (een soort beurtschip) zeilend vanuit een haven of vaart. Op de achtergrond een kofschip. Rechts op de wal een man die een uitkijkpaal beklimt. Voorts twee mannen waarvan de een de ander in het water lijkt te duwen. De voorstelling is geplaatst in een kader van rocailles.

 

Volgens het debiteurenboek van het bedrijf Tichelaar (Ryskargyf Fryslân) is door Tichelaar geleverd aan Poppe Idskes Poppes te Balk: - 17 juli 1811: hond van vier tegels - 12 juli 1811: kat van vier tegels - 29 juli 1811: zes bloempotten van 16 tegels - 29 juli 1811: een stukje van 15 tegels - 29 juli 1811: vier stukjes van 24 tegels Volgens de ovenboeken van Tichelaar (Ryksargyf Fryslân) is gebakken op 21 juli 1811: 'vijf stukjes'. De schilder was Poppe Andries Meinsma, die in 1811 nog werkzaam is in de gleibakkerij van Kingma te Makkum. Een enkele maal schilderde hij voor Tichelaar, waar hij in 1812 definitief in dienst komt. Het tableau is in 1988 door Jan Pluis in de publicatie 'Schepentegels' toegeschreven aan een tegelschilder met de noodnaam M.K.B., iemand die werkte voor de tegel- en aardewerkfabriek van Hylke Kingma te Makkum., literatuur: - S. ten Hoeve, 'Twee tegeltableaus uit Idske Poppessathe te Harich' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1986, pp. 60-65. - Jan Pluis, Tegelvaart, pp. 61-62 - Leeuwarder Courant 1 september 1962. - J. Pluis, S. ten Hoeve, P.J. Tichelaar, Fries Aardewerk. Kingma Makkum, deel I, (Leiden 2000) p. 72-76 en 98. - P.J. Tichelaar, Fries Aardewerk. Tichelaar Makkum 1700-1876, deel III, (Leiden 2004), p. 171-172.

bron: Fries Scheepvaartmuseum te Sneek
 
In de winter van 1859 - 1860 heerst er een besmettelijk longziekte onder het vee in Friesland. Gedeputeerde Staten van Friesland publiceren in de Leeuwarder Courant van 13 maart 1860 onder punt 1: het aantal gestorven runderen per gemeente, onder punt 2: op welke bedrijven de ziekte geconstateerd is en onder punt 3: op welke bedrijven gezond vee is.
Op het boerenbedrijf van Idske Poppes Poppes onder Harich wordt de besmettelijk longziekte ook geconstateerd.
 
Enkele maanden later wordt bij een boerenboelgoed de complete veestapel en het boerengereedschap verkocht. Normaliter komen allerlei kooplieden af op zo'n boelgoed om eten- en drinken te verkopen. Bij dit boelgoed is het niet toegestaan om "tapperijen, koek- en houwblokken" in de nabijheid van de boerderij te plaatsen.
 
boelgoed
bron: Leeuwarder Courant van 6 april 1860
 
Idske Poppes sathe
bron: Leeuwarder Courant van 1 mei 1860
 
Vanaf circa 1923 wordt de boerderij gepacht door de in Oudemirdum geboren Sytze Annes Breemer (1884-1962). De familie Rengers was in die tijd eigenaar van de boerderij en omringende landerijen. Rond 1950 neemt zijn zoon Sjouke Breemer het boerenbedijf over. Het gezin Breemer zal tot ongeveer 1980 op de boerderij wonen. De landerijen worden verkocht aan de gemeente Gaasterland die het gebruikt voor de uitbreiding van Balk. Het nieuwbouwplan Welgelegen is onlangs afgerond met de aanleg van de Weind.
 
Lorbuorren 3
foto beschikbaar gesteld door Bram de Smit
De foto is gemaakt in 2010 door de Groninger kunstenaar Arjen Boerstra, m.b..v. een vlieger en waarbij de weers-en windomstandigheden nauw luisterde; BF 5/6 en ZW wind.
 
Lorbuorren
foto 120-067 gemaakt door Bram de Smit
Een recente foto van de boerderij bewoond door Bram en Theunie de Smit.
 
Lorbuorren 3
voorjaar 2016
 
bewoners
huisnummering: 1811 - 1859 Harich 42; 1859 - 1890 Harich 59; 1890 - 1910 Harich 92; 1910 - 1920 Harich 98; 1920 - 1930 Harich 104; 1930 - 1953 Harich 103; 1953 - heden Lorbuorren 3
   
reëelkohieren 1715 -1805
  eigenaar / gebruiker
1715 - 1791 ?? / ??
1792 - 1798 bijzitter Petrus de Blij (erven) en bijzitter Jan Poppes (erven) en Idske Poppes / zelfs
1799 - 1804 Idske Poppes, Poppe en Neeltje Idskes, Poppe en Jakle Jans, Meindert en Hans Ygrams, Bauke Pieters, Anne en Wigle Annes / zelfs; pagina 119, volgnummer 2
   
speciekohieren 1748 - 1806
1784 - 1797 Nolle Jans vrouw; blad 34, volgnummer 2
1784 - 1797 zelfs op deze nummer antwoord op naam van Idske Poppes in comp; blad 34, volgnummer 2
1798 - 1804 Nolle Jans; blad 34, volgnummer 2
1798 - 1804 Idske Poppes in comp; blad 34, volgnummer 2
1805 Nolle Jans; blad 34, volgnummer 2
1805 2de post, Idske Poppes in comp; blad 34, volgnummer 2
 
1820 Trijntje Poppes, dochter van Idske Poppes en Antje Arends geboren op nummer 42 te Harich
   
volkstelling 1840; huisnummer 42
1840 Idske Poppes Poppes, 47 jaar, geboren te Balk, boer en koopman
1840 Wieger Tuinier, 25 jaar, geboren te Langweer, boerenknecht
1840 Geertje Sjoukes Schilstra, 28 jaar, geboren te Hemelum, dienstmeid
1840 Afke Andries Lyklema, 17 jaar, geboren te Balk, dienstmeid
woningregister 1849 - 1859 blad 481; huisnummer 42 / 59
1849 - 1859 Idske Poppes Poppes, zuivelboer ( * 29 november 1791 te Balk); hoofd
1849 - 1859 Folkertje Kamstra, boerenmeid ( * 1812 te Mantgum)
1849 - 1859 Wiepkje Wouters, boerenmeid ( * 1825 te Koudum)
1852 - 185? Auke Sybrens de Boer, boerenknecht ( * 28 november 1819 te Lutkewierum)
1852 - 1854 Rein Gerrits van der Wagen, boerenknecht ( * 9 juli 1836 te Koudum)
1853 - 1855 Sipke de Jong, boerenknecht ( * 1810 te Ruigahuizen)
185? - 185? Pietje? Groenhof, dienstmeid ( * 1833 te Heiga?)
185? - 185? Meindert de Jong, boerenknecht ( * 5 april 1839 te Elahuizen)
185? - 1856 Jan Tjerks Jongsma, boerenknecht ( * 23 januari 1836 te Delfstrahuizen)
185? - 1856 Pier van der Goot, boerenknecht ( * 8 juni 1838 te Ousterhaule)
185? - 185? Sjouke Hottenga, boerenknecht ( * 9 maart 1838 te Sloten)
1858 - 1859 Jouke Sijtzes Osinga, boerenknecht ( * 13 februari 1814 te IJlst)
woningregister 1859 - 1869 blad 25; kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 323; huisnummer 59
1859 - 1860 Idske Poppes, ( * 29 november 1791 te Balk); hoofd
  Folkertje B Kamstra ( * Mantgum)
  Sietske B Lyklema ( * Mantgum)
  Pieter H Siegersma ( * 1836 Mantgum
  Durk S de Vries, ( * 15 augustus 1840 te Harich)
1860 - 1865 Foeke Ages Jongema, ( * 17 november 1819 te Spannum ); hoofd
  Eile Aukes Faber ( * 18 januari 1844 te IJlst)
  Gerben Gerbens Visser ( * 18 juni 1830 te Hommerts )
186? - 1861 Albertje Hendriks Kleinsmid ( * 4 november 1833 te Oudega)
1863 - 1863 Wietske Feenstra ( * 8 juli 1825 Sloten)
1863 - 1865 Jeltje de Boer, ( * Stavoren)
186? - 1865 Hendrik Kortekamp ( * 25 november 1838 te Sloten)
woningregister 1859 - 1869 blad 29; kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 323; huisnummer 59
  Hylke Brants van der Goot, veehouder ( * 30 april 1842 te Balk); hoofd
  Aukje Syb Schuitema, ( * 28 december 1838 te Woudsend)
  Pieter Jans Klijnstra, ( * 3 augustus 1843 te Oudega)
  Auke Schuitema, ( * 4 augustus 1865 te Elahuizen)
  Jiskje van der Werf, ( * 14 april 1842 te Stavoren)
1867 - Wybrigje Kooistra ( * 29 augustus 1845 te Ferwoude)
1868 - 1869 Gerrit Jans Klijnstra, ( * 20 januari 1854 te Nijega)
1868 - Akke Tomas de Koe, ( * 12 maart 1845 te Sondel)
woningregister 1869 - 1879 blad 192; kadasale gemeente Balk sectie H nummer 323; volgnummer 954
1869 - 1879 Hylke Brants van der Goot, veehouder ( * 30 april 1842 te Balk); hoofd
bevolkingsregister 1879 - 1890 blad 587; kadastrale gemeente Balk sectie H nummer 323
1879 - 1890 Hylke Brants van der Goot, landbouwer ( * 30 april 1842 te Balk); hoofd
bevolkingsregister 1890 - 1900 blad 109; huisummer Harich 92
1890 - 1900 Douwe Hijlarides, veehouder ( * 28 oktober 1858 te Teroele); hoofd
bevolkingsregister 1900 - 1910 blad 108; huisnummer Harich 92 / 98
1900 - 1910 Douwe Hijlarides, veehouder ( * 28 oktober 1858 te Teroele); hoofd
  Wiebe Haringsma, boerenknecht
register van huisnummering 1910 - 1920 blad ?; huisnummer Harich 98
1910 - 1920 Douwe Hijlarides, veehouder ( * 28 oktober 1858 te Teroele); hoofd
1917 - 1919 Carolus Xaverius Ruijsscher, marechausse in België (geïnterneerd 1914 -1918)
bevolkingsregister 1921 - 1930 blad ?; huisnummer Harich 104
1921 - 192? Douwe Hijlarides, veehouder ( * 28 oktober 1858 te Teroele); hoofd
192? - 1930 Anne Sijtzes Breemer, veehouder ( * 14 januari 1860 te Wijckel); hoofd
bevolkingsregister 1931 - 1939 blad 91; huisnummer Harich 103
1931 - 1933 Anne Sijtzes Breemer, veehouder ( * 14 januari 1860 te Wijckel); hoofd
1931 - 1931 Sietze Hiemstra, boerenknecht ( * 3 oktober 1909 te Koudum)
1931 - 1932 Jan Visser, boerenknecht ( * 19 maart 1909 te Balk)
1932 - 1934 Pier Haga, boerenknecht ( * 21 april 1918 te Ruigahuizen)
1932 - 1933 Lijkele Slippens, boerenknecht ( * 4 oktober 1913 te Balk)
1933 - 1934 Titte Beuckens, veehouder ( * 4 augustus 1898 te Sondel)
1934 - 1939 Sietze Breemer, veehouder ( * 11 december 1884 te Oudemirdum)
1934 - 1935 Albert Koopman, boerenknecht ( * 4 augustus 1909 te Oldelamer)
1934 - 1935 Jan Ruiter, boerenknecht ( * 13 april 1906 te Echten)
1935 - 1939 Wiegertje Ruiter, dienstbode ( * 22 september 1918 te Echten)
1935 - 1936 Harmen de Graaf, boerenknecht ( * 12 november 1917 te Balk)
1936 - 1938 Albert Koopman, boerenknecht ( * 4 augustus 1909 te Oldelamer)
1938 - 1939 Wiebe Faber, boerenknecht ( * 11 maart 1920 te ?? karspel)
1939 - 1939 Durk de Vries, boerenknecht ( * 10 december 1922 te Mirns en Bakhuizen)
1939 - 1939 Sjouke Breemer, veehouder ( * 19 april 1916 te Oosterzee)
 
   

 

beginpagina langsdeluts laatste wijziging: 31-05-2019