gemeente Gaasterland
 

Gaasterland vormde rond 1200 grotendeels het laatste overblijfsel van het door de zee verkleinde graafschap Suthergo. Suthergo hield op een eigen graafschap te zijn door de opkomst van steeds meer zelfstandige grietenijen. Sommige van deze grietenijen sloten zich aan bij het district “Westergo” anderen sloten zich aan bij de “Zeven Wolden”.
Vaak veranderden ze in de loop van de tijd van partij. Rond 1523 is er sprake van een zelfstandige grietenij Gaasterland als 7e grietenij van de “Zevenwouden”. Het gebied staat in vroeger tijden bekend als Geesterlandt, die Gheesten of Gasterlant. De bewoners worden Gaastmanne of Gaestluyden genoemd.

De schoonheid van het landschap en de streek is vaak beschreven:
“De kliffen hebben Gaasterland beschermd, de eeuwen door en onwrikbaar stonden ze, onaangetast door de woedende golven van de wilde Zuiderzee. Nog staan ze daar, zij, die hun oorsprong hebben in den ijstijd, die de eeuwen hebben getrotseerd: de eeuwen, die golfden over het land der gaasten. Rustig staan ze, ongedeerd”.

bron: L. Post Beuckens, L., Land en volk van gaast en klif, blz. 7
 

De hoofdplaats van Balk dankt zijn ontstaan aan de bloei van het verkeer tussen de dorpen Harich en Wijckel. Tussen deze dorpen waarvan het bestaan al bekend was rond 1200 ligt de waterloop de “Luts”. Op de kruising van weg en water, waar het water overgestoken kon worden door middel van een “balk” of “hout”  is het dorp Balk ontstaan. De eerste vermelding dateert van ca. 1486. Omstreeks 1660 vindt men geschreven “’t Vleck Balck, een cierlijk ende neeringhe plaetse light op de aenpalinghen van Wijckel ende Harich. ’t Is versien met twee windmolens ende twee dubbelde groote buyrten wel bestraet”. Naast Balk kent Gaasterland de dorpen Bakhuizen, Harich, Oudemirdum, Nijemirdum, Sondel, Ruigahuizen, Mirns, Rijs en Wijckel.

bron: M. Hendriks, Balk van ‘Vlecke tot centrum van bedrijvigheid’, blz. 9
 
bron: inventaris archieven gemeente Gaasterland geschreven door C. Muizer
 
grietmannen
  grietman van:
Obbe Obbes (-1632) 1604 - 1632
Lambertus Sicma (-1636) 1632 - 1636
Hanso van Lycklama (-1659) 1636 - 1659
Johannes van Scheltinga 1659 - 1669?
Jetze van Sminia (1625-1678) 1669 - 1678
Valerius van Glinstra (-1727) 1679 - 1693
Eelco van Glinstra (-1706) 1693 - 1706
Henricus van Wijckel (1649-1719), woonde in Balk 1706 - 1710
Regnerus Annaeus Lycklama van Wijckel (1689-1756), woonde in Balk 1710 - 1756
Ulbo Aylva Rengers (1726-1787) woonde op huize Rijs 1756 - 1785
Lamoraal Albertus Eamilius Rengers (1751-1811) woonde op huize Rijs 1785 - 1795
Johan Petrus van Hylckama (1749-1816) woonde op Beuckenswijk 1816 - 1816
Regnerus Hendrik Sjuck Gevold Juckema van Burmania (1796-1873) 1817 - 1823
Jonkheer mr. Wicher van Swinderen (1802- ) 1823 - 1835
Jonkheer Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen (1804-1879) 1835 - 1851
   
burgemeesters
  burgemeester van
Jonkheer Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen (1804-1879) 1851 - 1853
Mr. Willem van Nauta Lemke (1826 - 1892) 1853 - 1857
Jonkheer Gerard Regnier Gerlacius van Swinderen (1804-1879) 1857 - 1863
Jonkheer mr. Jan Hendrik Frans Karel van Swinderen (1837-1902) 1863 - 1902
Harmannus Gaaikema (1866-1942) 1902 - 1934
Georg Wolfgang Carel Duco baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1899-1985) 1934 - 1964
Hector Livius Sixma baron van Heemstra (1921-2001) 1964 - 1983
Wiebe Pitlo 1983 - 2003
Thea de Roos 2003 - 2007
Willem Hoornstra 2007 - 2014
   
grietenij / gemeentesecretarissen
  secretaris van
dr. Berhardus Joannes Scrnerius (1749-1804) 17?? - 1804
   
mr. Willem Jan Hemsing (1795 - 1871) 1825 - 1871
Wybe Luitjens Tietema (1809 - 1890) 1871 - 1881
Durk Daniël Wijma (1841 - 1913) 1881 - 1913
Klaas Johannes van Hout (1877 - 1957) 1913 - 1943
Hendrik Pieters van der Wal (1896 - 1973) 1943 - 1962
A van der Berg 1962 - 1969
Klaas de Groot 1969 - 1994
Jelle Lemstra 1994 - 2014
   
locaties gemeente Gaasterland
periode
adres
 
1615 - 2012 Dubbelstraat 2 raadhuis
1912 - 1950 Raadhuisstraat 1 secretarie
1950 - 2012 Dubbelstraat secretarie
1974 - 2012 Dubbelstraat uitbreiding secretarie
1989 - 2012 Dubbelstraat nieuw gemeentehuis; in bewerking
     
1884 - heden Houtdijk gemeentereiniging
1957 - 199? Meerweg gemeentereiniging
199? - heden Eigen Haard gemeentereiniging; in bewerking
     
19?? - 1930 Westeinde brandweergarage; in bewerking
1930 - 1978 Meerweg brandweerkazerne
1978 - heden Herman Gorterstraat brandweerkazerne; in bewerking
     
 
 

 

Hulp aan de Zeeuwse gemeente Wolphaartsdijk na de watersnoodramp in 1953
 
Wolphaartsdijk
bron: Leeuwarder Courant van 3 maart 1953
 
Wolphaartsdijk Wolphaartsdijk
bron: Nieuwsblad van het Noorden 10 maart 1953
 
bron: Leeuwarder Courant van 11 augustus 1953 >>>

 

gemeente Wolphaartsdijk

foto: archief gemeente Gaasterlân-Sleat
bron: Leeuwarder Courant van 24 oktober 1959
Links de burgemeester van Wolphaartsdijk (1956-1963), B.H.G. ter Haar Romeny (1925-2013) met echtgenote mevrouw J.J. Keijzer (1925-1998) en rechts burgemeester van Gaasterland (1934-1964), G.W.C.D. baron thoe Schwartzenberg (1899-1985) en Hohenlansberg met echtgenote barones A.C. Wttewaal van Stoetwegen (1901-1978) bij de overhandiging van de zilveren erepenning en oorkonde van de gemeente Wolphaartsdijk op 23 oktober 1959 op het gemeentehuis in de Zeeuwse gemeente.
 
Wolphaartsdijk
foto beschikbaar gesteld door Jan Murre
Kinderen van Lagere School in Wolphaartsdijk bij de boomplantdag op vrijdag 23 oktober 1959 waarbij het gemeentebestuur van Gaasterland ook aanwezig was.
Het gemeentebestuur van Gaasterland was twee dagen, 22 en 23 oktober 1959 te gast in Wolphaartsdijk. De gemeente Gaasterland schonk 100 kastanjebomen uit eigen kwekerij. Op vrijdag 23 oktober 1959 om 12.30 uur heeft op het Dorpsplein de officiële boomplanting plaatsgevonden van de eerste twee witte kastanjes. Eén van bomen is in 2013 noodgedwongen gerooid vanwege kastanjeziekte. Het tweede exemplaar staat nog op het Wolfertsplein (dorpsplein) vlak bij het oorlogsmonument.
De andere bomen zijn geplaatst voor de huurwoningen (genoemd: gemeentewoningen) in de Prins Bernhardstraat, aan de Sportweg bij het voetbalveld, aan de Fredrikstraat, aan de Friesestraat, de Van der Baanstraat en bij de vijver rond het gemeentehuis.
In een verslag van wethouder Knuit staat dat de adoptiegemeenten een wandbord hebben gekregen met het opschrift: 'Nooit zijt gij beter Nederland, Dan als de dijken staan op breken, als er naar hulp wordt uitgekeken, Uit eigen en uit hemels land'. Onduidelijk is of de gemeente Gaasterland ook zo'n bord heeft ontvangen.
 
Wolphaartsdijk
foto beschikbaar gesteld door Sjaan Huisson
Het Wolfertsplein in juni 2009 met de twee witte kastanjebomen geplant in 1959. Op 15 april 2011 is er een oorlogsmonument, gemaakt door Wim Bakker en Wim Veerhoek, onthuld onder de beide bomen. In 2013 is het meest linker exemplaar gerooid vanwege de kastanjeziekte.
 
Friese Straat Wolphaartsdijk
De Friese Straat in Wolphaartsdijk
 
 
 
 
locaties gemeente Gaasterland
periode
adres
 
1615 - 2012 Dubbelstraat 2 raadhuis
1912 - 1950 Raadhuisstraat 1 secretarie
1950 - 2012 Dubbelstraat secretarie
1974 - 2012 Dubbelstraat uitbreiding secretarie
1989 - 2012 Dubbelstraat nieuw gemeentehuis; in bewerking
     
1884 - heden Houtdijk gemeentereiniging
1957 - 199? Meerweg gemeentereiniging
199? - heden Eigen Haard gemeentereiniging; in bewerking
     
19?? - 1930 Westeinde brandweergarage; in bewerking
1930 - 1978 Meerweg brandweerkazerne
1978 - heden Herman Gorterstraat brandweerkazerne; in bewerking
     
personeel gemeente Gaasterland
 
klik op een afbeelding voor de foto zonder nummers
gemeenteelftal
foto 147-001 beschikbaar gesteld door Marten van der Heide
Het voetbalelftal circa 1965 van de gemeente Gaasterland.
v.l.n.r.
1. secretaris van den Berg, 2. Johannes Melchers, 3. ?, 4. Jan de Vries, 5. Jan Bouma, 6. Thomas Posthuma, 7. Gerrit van der Iest, 8. Johannes Visser
v.l.n.r.
9. Appie Oost (Sloten), 10. Sietse Wolter Verbeek, 11. ? Bosgraaf, 12. Piet Zeldenrust, 13. Joop Postma
 
bedrijfsvoetbal
foto 241-003 beschikbaar gesteld door T. Posthuma-Melchers
1. ? Dukel, 2. Fedde Jonker, 3. H. Meijers, 4. Thomas Posthuma, 5. H. Spijker, politieagent Oudemirdum, 6. ? Meuleman, 7. Beant Folmer
8. Theo Boersma, 9. Jaap Lieuwen, 10. Gerrit Grooters, 11. ? Bakker
 
winter 1963
foto 241-006 beschikbaar gesteld door T. Posthuma-Melchers
Het personeel van de secretarie helpt de buitendienst met sneeuw ruimen in de winter van 1962/ 1963. Ook personeel van de zuivelfabriek en van de ZWH hielpen mee.
v.l.n.r.
1. Marten Koopman, 2. Peter van der Leest, 3. Rinze Schilstra (Tjalling van der Zee) , 4. Thomas Posthuma, 5. Marten van Dijk, 6. Lammert de Graaf, 7. Hylke de Jong?, 8. Hans de Boer, 9. Roel Sloterdijk, 10. Nico de Jong , 11. Jetze Zwaagstra

 

bedrijfsvoetbal
foto 241-002 beschikbaar gesteld door T. Posthuma-Melchers
v.l.n.r.

1. H. Spijker,politieagent Oudemirdum, 2. ?, 3. Sietse Wolter van Beek, 4. ?, 5. Jan Roskam, 6. Jetze Zwaagstra, 7. Jan Bouma, 8. Albert de Graaf, 9. onbekend, 10. Jaap Keulen keeper, 11. Joop Postma, 12. Hilbert Meijers

 
eigendommen van de gemeente (grietenij) Gaasterland
eigendommen in 1832
kadastrale gemeente
sectie
nummer
opper- vlakte
soort eigendom

minuut-plan

 
kadastrale gemeente

sectie

nummer
opper- vlakte
soort eigendom
minuut- plan
Balk
A
132
00 01 04
raadhuis
A 5
Balk
C
582a
03 25 30 vaart
C 4
Balk B 610 05 41 20 vaart B 5   Balk C 583a 01 45 40 vaart C 4
Balk B 611 01 43 60 vaart B 5   Balk C 774a 02 17 40 vaart C 5
Balk B 620 01 20 60 water B 5   Balk H 150 01 01 00 vaart H 2
Balk B 730 00 88 40 vaart B 6   Balk H 150 01 01 00 vaart H 1
Balk B 731 07 74 10 vaart B 6              
Balk C 434 29 38 60 water C 3              
bron: www.hisgis.nl; legger Balk 84 Grietenij Gaasterland te Balk
register van overschrijvingen periode 1832 - 1928
kadastrale gemeente
sectie
nummer

opper vlakte

aard van de titels
bedrag in guldens

dagtekening overschrijving titel

hypothecaire inschrijvingen
radatien
som inschrijving
dagtekening inschrijving
aflossing
som
Balk A 214   koopbrief 1008,60 16 febr 1866        
Balk A 215          
bron: Tresoar, toegang 35-03, inventaris 1033, folio 28, nummer 96
register van overschrijvingen periode 1832 - 1928
kadastrale gemeente
sectie
nummer

opper vlakte

aard van de titels
bedrag in guldens

dagtekening overschrijving titel

hypothecaire inschrijvingen
radatien
som inschrijving
dagtekening inschrijving
aflossing
som
                     
                     
bron: Tresoar, toegang 35-03, inventaris 10??, folio 65, nummer 74
notariële acten
 
 
 
 
 

 

laatste wijziging: 5 maart 2017