1806 verponding
 
De verponding en de daarmee gepaard gaande huisnummersystematiek was onderdeel van het "Algemeen Stelsel", een radicale herziening van het Nederlandse belastingsysteem. Vanaf 1805 werd het stelsel stapsgewijs geïntroduceerd via afzonderlijke ordonnanties............. lees verder
bron: Friesland en de landelijke invoering van huisnummers in 1806.
Sleutels tot het verkrijgen, lokaliseren en integreren van historische bewonersinformatie
geschreven door Mark Raat, gepubliceerd in "DE VRIJE FRIES 96" (2016)
 
Bij het toekennen van de huisnummers werd meestal de route aangehouden die de belastinginner volgde bij het ophalen van belastinggelden uit de reeelcohieren (1715 - 1805). Gelukkig is het in Gaasterland ook zo gegaan. De schilder ging letterlijk met de kwast langs de huizen en schilderde het nummer op de deur.
 
Verponding
DE MINISTER VAN FINANTIEN VAN ZYNE MAJESTEIT DEN KONING VAN HOLLAND, doet te weeten: dat hy door Zyne Majesteit belast is met de Executie van het hierna volgend Decreet:
LOUIS NAPOLEON, door de Gratie van de Staat, KONING van HOLLAND.
In aanmerking nemende, dat het van het hoogste belang is, om zonder verwyl dat alles voortebereiden, wat tot de in werking brenging der Belasting op de Verponding behoort, ten einde dit aanzienlyk Middel van Administratie, zo dra de Wet de wyze van Perceptie van deze Impost zal hebben bepaald, dadelyk affect forteere
lees verder........ : blad 1 , blad 2 , blad 3
 
verponding
bron: Vriesche Courant van 11 november 1806
Johannes van der Moer (1753-1813), secretaris van de stad Sloten, werd aangesteld tot commissaris van het district Gaasterland en Sloten voor de inning van het voorschot over de verponding van het jaar 1806
 
verponding
bron: Leeuwarder Courant van 19 augustus 1807
 
Hoe de huisnummering van de dorpen in Gaasterland is vastgelegd en waar deze is terug te vinden in de verschillende archieven is te lezen op deze link
 
1812 taxatie van de gebouwen in de gemeente van Balk
 
Voor de grietenij Gaasterland is het vroegst bewaard gebleven exemplaar van een taxatiestaat met vermelding van naam bewoner (=belastingplichtige) in combinatie met een huisnummer die van 1812. Helaas is de lijst niet helemaal compleet. De adressen met bewoners van Wijckel ontbreken.
Klik op onderstaande linken voor de lijsten uit 1812 per woonplaats:
Balk / Harich / Mirns en Bakhuizen / Nijemirdum / Oudemirdum / Ruigahuizen / Sondel / Wijckel
bron: archief gemeente Gaasterland 1604-1816 toegang 96
 
Deze taxatietabel uit 1812 heeft enige uitleg nodig over de periode in de Nederlandse geschiedenis waarin deze lijst is opgesteld.
Op 9 juli 1810 kwam formeel een einde aan het Koninkrijk Holland, toen Napoleon Bonaparte met het Decreet van Rambouillet overging tot inlijving van Nederland bij Frankrijk. Na de Slag bij Leipzig (oktober 1813) trokken de Franse legers zich terug uit Nederland. Kort hierop, op 20 november 1813, kondigde een Voorlopig Bewind onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp en Adam van der Duyn van Maasdam een nieuw tijdperk van vrijheid aan. Prins Willem keerde tien dagen erna terug op het strand van Scheveningen en werd uitgeroepen tot ‘Soeverein Vorst’. Hij beloofde en nieuwe grondwet op te laten stellen. Op 2 december 1813 begon het koningschap van Willem I officieel.
Met de komst van Napoleon veranderde er veel in dagelijks leven op het gebied van de rechtsspraak, belastingen, notarissen, het geldstelsel en stelsel van maten en gewichten. En niet te vergeten de invoering van het kadaster.
 
Dan de lijst die precies in het tijdvak 1810 - 1813 is opgesteld:
 
De lijst is deels in het Frans. Zoals de beroepen en enkele opmerkingen bij de persoon en inwonende personen.
Op de lijst staan 3 getallen bij de personen.
Het eerste getal op onderstaand voorbeeld onder de naam ( en Nre 62) is het huisnummer.
Het tweede getal (de dun geschreven cijfers) is opgeschreven in de oude geldwaarden.
1 gulden = 20 stuivers, 1 stuiver = 8 duiten. Dus: 18 / - / - = 18 guldens / 0 stuivers / 0 duiten.
Het derde getal ( de vet geschreven cijfers) is op een andere manier geschreven. Het was voor mij onduidelijk wat deze getallen voorstelden tot ik een relatie ontdekte met het tweede getal. Neem 18 / - / - met 37 - 80 als voorbeeld. Twee maal 18 = 36. Doe daar 10 % van 18 bij = 1,80 en je komt op 37 - 80. Deze berekening geldt voor alle bedragen is de lijst.
Dan ga je denken dat dit een omrekentabel is van het oude geldstelsel naar het metrieke stelsel. Maar pas 1816 is in Nederland het decimale guldenstelsel ingevoerd. Dus dat kan het niet zijn. Daarentegen is Frankrijk al in 1793 overgegaan naar het decemimale stelsel.
Om een lang verhaal kort te maken. Dit is volgens mij een omrekentabel van het oude gulden/stuiver/duit stelsel naar het decimale Franc / centimes stelsel. De omrekenfactor van gulden naar franc was: 1 gulden = 2 franc en 10 centimes.
Wat vertegenwoordigen de getallen op de lijst?. Het dun geschreven getal is de huurwaarde van het onroerend goed zoals die ook gebruikt is in de reeelcohieren in de periode van 1715 - 1805. Het vet geschreven getal is ook de huurwaarde maar dan in Franse franks en centimes..
voorbeeld taxatiestaat
 
huurwaarde 1 : 18 / - / - = 18 gulden huurwaarde 2: 37 - 80 = 37 franc en 80 centimes
 

 

beginpagina langsdeluts pagina online: 5 juli 2020 laatste wijziging: 25-08-2020