Rijksnormaalschool te Balk
 
De normaalschool is een verouderde benaming voor het schooltype waar onderwijzers opgeleid werden. De term is afkomstig van de Franse instelling "École normale primaire", die tijdens het Franse bewind ook in de Nederlanden werd opgericht.
Naar inhoud van de opleiding en het type onderwijs waarvoor opgeleid, ontstonden vanaf 1830 wel verschillen tussen Nederland en België.
 
In Nederland is de normaalschool (en later ook kweekschool) een verouderde benaming voor opleidingsinstituut voor onderwijzend personeel aan een lagere school.
 
Leerlingen ontvingen zogenaamde normaallessen aan dit type onderwijs. De termen Rijksnormaalschool (of Rijks normaalschool) en Rijksdagnormaalschool (of Rijks dagnormaalschool) komen ook voor. Van oudsher werkten kwekelingen aan een lagere school, die daardoor werden opgeleid tot onderwijzer. Pas in de 19e eeuw is er een ontwikkeling, waarbij het rijk voor de lagere school eisen ging stellen aan bekwaamheid van de onderwijzers. In de Schoolwet van 1806 tijdens de Franse bezetting werd nog nauwelijks aandacht gegeven aan de opleiding. Wel was er een ordening op het afnemen en afleggen der Examens van Onderwijzers op de Openbare Lagere Scholen. In 1816 werden op grond van een Koninklijk Besluit twee Rijkskweekscholen opgericht in Haarlem en Groningen. Ook de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen ging in deze tijd over tot het oprichten van enkele leer- en kweekscholen. De meeste jongelui die onderwijzer wilden worden, kwamen echter nog steeds als kwekeling op de lagere school, waar zij al doende het vak leerden, voordat zij zich aan de examens tot het verkrijgen van een akte van bekwaamheid onderwierpen.
 
Sedert de jaren twintig van de negentiende eeuw is er sprake van normale lessen of normaallessen, een term die ook nog wordt gehanteerd in de Onderwijswet van 1857. In deze wet wordt voor het eerst ook gesproken over opleiding tot onderwijzeres. Deze normaallessen werden als regel gegeven door hoofden van scholen. Dit gebeurde na schooltijd en op zaterdagen. De opleiding tot onderwijzer werd in deze wet voor het eerst officieel als opleiding gehanteerd. In de Schoolwet 1878 van Kappeyne van de Copello werd het onderwijs aanzienlijk beter geregeld, waaronder ook de opleiding tot onderwijzer. Ondanks het ontbreken van subsidie verschenen in deze tijd de eerste bijzondere kweekscholen, onder andere in Nijmegen en Zetten. Vanaf 1877 worden ook meisjes tot de opleiding toegelaten. Bijzondere opleidingen van confessionele zijde kwamen na het in werking treden van de onderwijswet-Mackay (1889) eveneens in aanmerking voor subsidie van de overheid.
 
De Lager Onderwijswet van 1920 maakte aan de mogelijkheid van opleidingsklassen een definitief einde. Pas in 1952 verscheen de Kweekschoolwet. De nieuwe kweekschool kreeg 3 leerkringen. De eerste leerkring, 2 studiejaren omvattend, beoogde de algemene vorming van de leerlingen. De tweede leerkring, ook 2 leerjaren, had vooral tot doel de bijzondere vorming als toekomstig onderwijzer. De derde leerkring, omvatte het laatste studiejaar en beoogde een verdieping van enkele vakken, alsmede een verbreding van kennis en inzicht van het werk op de lagere school.
 
Deze instellingen worden in Nederland sinds de invoering van de Mammoetwet eind jaren 1960 Pedagogische Academie genoemd en bij de invoering van de wet op het Basisonderwijs (1984), werden zij Pedagogische Academie voor het Basisonderwijs (PABO) genoemd.
bron: wikipedia
 
pagina in bewerking
 
kosthuisadressen van de kwekelingen: Wikelerdyk 24 / Dubbelstraat 22 / Dubbelstraat 24
 
bron: Opregte Haarlemse Courant 13 maart 1879
 
bron: Het Nieuws van de dag van 27 maart 1879
 
bron: Leeuwarder Courant van 5 juni 1879
 
bron: Leeuwarder Courant van 16 juli 1880
 
bron: Leeuwarder Courant van 7 september 1880
 
bron: Leeuwarder Courant van 13 december 1880
 
bron: Leeuwarder Courant van 15 april 1881
 
bron: Leeuwarder Courant van 5 juli 1881
 
Jakob Dirks (1819-), hoofdonderwijzer te Balk / Sijbren Nijdam (1846-19??), hoofdonderwijzer te Sondel
Gerrit van Loon (1834-1889), hoofdonderwijzer te Wijckel / Pieter Bonekamp (1850-1916), hoofdonderwijzer te Sloten
Halbe Schievink (1842-1915), hoofdonderwijzer te Harich
Theodorus Marinus Laurman (1855-); hoofdonderwijzer te Nijega
mejuffrouw Elisabeth Nijdam - de Vries (1846-19??
 
bron: Leeuwarder Courant van 6 augustus 1881
 
bron: De Amsterdammer van 14 maart 1883
 
bron: Leeuwarder Courant van 29 oktober 1883
bron: Leeuwarder Courant van 25 januari 1884
 
bron: Leeuwarder Courant van 8 april 1884
 
bron: Leeuwarder Courant van 19 april 1884
 
bron: Leeuwarder Courant van 8 juli 1884
 
bron: Leeuwarder Courant van 6 maart 1885
 
bron: Algemeen Handelsblad van 1 juli 1885
 
bron: Het Nieuws van de dag van 8 augustus 1885
 
bron: Leeuwarder Courant van 5 september 1885
 
bron: Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage van 26 september 1885
 
leerlingen
periode naam van naar
1873 - 1875 Hendrik Rijenega, hulponderwijzer ( * 9 nov 1850 te Lemmer) Zaandam Oosterzee
       
1876 - 1880 Pieter Tuinman, hulponderwijzer ( * 19 juli 1858 te IJlst) IJlst Oostzaan
       
1881 Wijbe Puma, hulponderwijzer aan de OLS te Balk    
1881 Willem Wiebes Westerhof, kwekeling aan de OLS te Balk    
       
1883 - 1884 Anna Dorothea Terpstra ( * 4 januari 1867 te Oenkerk) Giekerk overleden
  kosthuisadres: Dubbelstraat 24 te Balk    
  vader is notarisklerk en later zaakwaarnemer te Giekerk    
1879 - 1881 Tjeerd Gerrits Wieberdink ( * 24 februari 1863 te Gorredijk) ? Oosterhout
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is wagenmaker te Gorredijk    
1879 - 1880 Fopke Petrus Noordenbos ( 24 januari 1864 te Wommels)   Wommels
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is gemeenteontvanger te Wommels    
1879 - 1880 Hendrik Ouwes de Vries, ( * 11 augustus 1864 te Het Bildt) St Jacobiparochie Nijmegen
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is smid te Sint Jacobieparochie    
1879 - 1881 Dirk Jans de Vries, ( * 26 februari 1863 te Burum)    
  kosthuisadres:Wikelerdyk 24 te Wijckel Kollum Kollumerland
  vader is schipper en later winkelier te Burum    
1879 - 1884 Sikke Sijtzes Postma, ( * 1 maart 1864 te Warns) Warns Haarlem
  kosthuisadres:Wikelerdyk 24 te Wijckel    
  vader is schoenmaker te Warns, overleden in 1871    
1880 - 1883 Rinnert Christiaan Draaisma ( * 6 augustus 1865 te Oranjewoud) Grouw Lochem
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is koetsier te Oranjewoud    
1880 - 1884 Luitsen Reinders IJntema ( * 21 november 1865 te Pingjum) Pingjum Pingjum
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is kooltjer te Pingjum    
18?? - 1880 Jacoba Clara Meijeringh ( * 3 maart 1866 te Wijckel)   Koudum
  thuis bij haar ouders    
  vader is landbouwewr te Wijckel    
1880 - 1884 Jan Rinzes Theunissen, ( * 16 februari. 1866 te Suameer) Suameer Suameer
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is winkelier te Suameer    
1884 - 1885 Johan Georg Theunissen, ( * 20 november 1869 te Suameer) Bergum Sneek
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is winkelier te Suameer    
1884 - 1885 Anne Gerrits Bosje ( * 24 december 1869 te St. Jacobiparochie) St Jacobiparochie Sneek
  kosthuisadres: Dubbelstraat 22 te Balk    
  vader is werkman te Sint Jacobiparochie    
1885 - 18?? Aaltje van der Laan ( * 20 augustus 1867 te Heeg) Heeg Sneek?
  kosthuisadres: ?    
  vader is hoofdonderwijzer te Heeg    
       
18?? - 1885 Sijtze Sijbrens Nijdam te Sondel ( * 28 april 1870 te Roordahuizum) Sondel Heerenveen
  vader is hoofdonderwijzer te Sondel    
18?? - 1885 Wybren IJlstra te Balk ( * 12 juli 1869 te Balk) Balk  
  vader is winkelier te Balk    
18?? - 1885 Jacob Ottes Bajema te Sloten ( * 9 september 1868 te Wijckel) Sloten Heerenveen
  vader is zonder beroep te Sloten    
18?? - 1885 Gerben Lucas Bouwman te Oudemirdum ( * 25 sep 1870 te Oudemirdum)   Nieuweburen
18?? - 1885 Jelle Reinders van der Veer te Nijega ( * 26 feb. 1870 te Kolderwolde)   Heerenveen
18?? - 1885 Jan Pieters Klijnstra te Nijega ( * 15 september 1870 te Nijega)   Heerenveen
18?? - 1885 Elisabeth Hylkes de Boer te Nijega ( * 22 mei 1871 te Nijega)   Heerenveen
  vader is arbeider te Nijega    
       
 

 

beginpagina langsdeluts pagina online: 29 mei 2023 laatste wijziging: 2-01-2024